Nadużywanie alkoholu – jakie przyczyny i skutki?

Czym jest nadużywanie alkoholu?

Nadużywanie alkoholu występuje wtedy, gdy spożywanie alkoholu jest na tyle częste lub intensywne, że prowadzi do szkód zdrowotnych bądź uzależnienia. W literaturze medycznej często pojawiają się zalecenia, które pozwalają zminimalizować ryzyko zdrowotne. Przyjmuje się, że zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn, granica ta wynosi do 14 jednostek alkoholu tygodniowo, pod warunkiem, że picie nie jest skumulowane w jednym lub dwóch dniach.

Jednostka alkoholu to odpowiednik około 8 g lub 10 ml czystego alkoholu etylowego. Przykładowo:

• pół litra piwa lub cydru o standardowej zawartości alkoholu (ok. 3,6%) to około 2 jednostki,
• 25 ml spirytusu (o mocy 40%) to 1 jednostka,
• mały kieliszek wina (125 ml, 12%) zawiera około 1,5 jednostki alkoholu.

To, co stanowi nadużywanie, zależy również od częstotliwości spożywania alkoholu i kontekstu, w którym jest on spożywany. Na przykład picie codziennie choćby niewielkiej ilości alkoholu przez dłuższy czas może prowadzić do szkód zdrowotnych.

Oprócz ilości spożywanego alkoholu, istotna jest również reakcja organizmu na alkohol. Niektóre osoby mogą pić niewielkie ilości alkoholu, a mimo to doświadczać problemów zdrowotnych lub emocjonalnych związanych z jego spożywaniem.

Znaki ostrzegawcze nadużywania alkoholu mogą obejmować:

• Picie większych ilości niż planowałyście lub trudności w ograniczeniu spożycia.
• Korzystanie z alkoholu jako formy radzenia sobie z problemami lub stresem.
• Doświadczanie negatywnych konsekwencji zdrowotnych, społecznych lub zawodowych związanych z piciem.
• Wzrost tolerancji, co oznacza potrzebę picia większych ilości, aby poczuć ten sam efekt.

Nadużywanie alkoholu a alkoholizm – czy to to samo?

Choć nadużywanie alkoholu i alkoholizm często bywają mylone, to jednak nie są tym samym. Warto zrozumieć różnice między tymi dwoma pojęciami, aby móc lepiej rozpoznać problem i podjąć odpowiednie działania.

Nadużywanie alkoholu odnosi się do sytuacji, w której ktoś spożywa alkohol w nadmiernych ilościach, co prowadzi do negatywnych konsekwencji zdrowotnych, społecznych lub zawodowych. Nadużywanie może być okazjonalne (np. podczas imprez), jak i bardziej regularne (np. codzienne spożywanie alkoholu w dużych ilościach). Kluczowym aspektem nadużywania jest to, że osoba może jeszcze mieć kontrolę nad swoim spożywaniem, ale wybiera picie w sposób, który negatywnie wpływa na jej życie.

Alkoholizm (uzależnienie od alkoholu), z drugiej strony, to poważniejszy stan, w którym osoba traci kontrolę nad spożyciem alkoholu. Alkoholizm to choroba, która charakteryzuje się zarówno psychicznym, jak i fizycznym uzależnieniem od alkoholu. W przypadku uzależnienia osoba potrzebuje alkoholu, aby normalnie funkcjonować, i doświadcza objawów odstawienia, jeśli przestaje pić. Alkoholizm wpływa na wszystkie aspekty życia – zdrowie, relacje, pracę i emocje.

Główne różnice między nadużywaniem alkoholu a alkoholizmem:

• Kontrola nad spożyciem – w przypadku nadużywania alkoholu osoba zwykle ma kontrolę nad tym, kiedy i ile pije, choć może to robić w nadmiarze. W przypadku alkoholizmu ta kontrola zostaje utracona, a potrzeba picia staje się dominująca.
• Częstotliwość spożywania – nadużywanie alkoholu może występować sporadycznie, np. podczas imprez lub stresujących sytuacji. W alkoholizmie osoba pije regularnie, często codziennie, aby utrzymać poziom alkoholu we krwi.
• Objawy odstawienia – osoby nadużywające alkoholu zazwyczaj nie doświadczają poważnych objawów odstawienia, gdy przestają pić na jakiś czas. W przypadku alkoholizmu nagłe zaprzestanie picia powoduje silne objawy odstawienia, takie jak drżenie, nudności, bezsenność czy nawet ataki padaczki.
• Fizyczne uzależnienie – alkoholizm wiąże się z fizycznym uzależnieniem, co oznacza, że organizm osoby uzależnionej potrzebuje alkoholu, aby normalnie funkcjonować. Nadużywanie alkoholu nie zawsze prowadzi do fizycznej zależności, choć może się z czasem rozwijać.

Jak rozpoznać, czy problem to nadużywanie alkoholu, czy alkoholizm?

Jeśli zastanawiacie się, czy Wasz sposób spożywania alkoholu może wskazywać na uzależnienie, oto kilka pytań, które mogą pomóc w ocenie:

• Czy zdarza się Wam pić więcej niż zamierzacie?
• Czy odczuwacie silną potrzebę sięgnięcia po alkohol, nawet w sytuacjach, w których nie powinnyście pić?
• Czy próby ograniczenia spożycia alkoholu kończą się niepowodzeniem?
• Czy picie wpływa negatywnie na Wasze zdrowie, relacje lub pracę?
• Czy odczuwacie objawy fizyczne (np. drżenie, pocenie się) po odstawieniu alkoholu?

Jeśli na większość z tych pytań odpowiedziałyście twierdząco, warto zastanowić się nad zasięgnięciem pomocy specjalisty. Im wcześniej zidentyfikujecie problem, tym łatwiej będzie go rozwiązać. Nadużywanie alkoholu jest alarmującym sygnałem, który może prowadzić do poważniejszych konsekwencji, w tym do rozwoju alkoholizmu!

Przyczyny nadużywania alkoholu

Przyczyny nadużywania alkoholu są złożone i różnorodne. Mogą wynikać z osobistych, społecznych, a nawet genetycznych uwarunkowań. Często nadużywanie alkoholu nie jest wynikiem jednego czynnika, ale nakładających się na siebie problemów lub okoliczności. Najczęstsze przyczyny to:

• Stres i presja życiowa – alkohol bywa używany jako narzędzie do radzenia sobie ze stresem, który wynika z trudnych sytuacji zawodowych, rodzinnych czy osobistych. Dla wielu osób sięgnięcie po kieliszek po ciężkim dniu to sposób na odprężenie, jednak regularne stosowanie alkoholu jako środka antystresowego może prowadzić do nadużywania.
• Problemy emocjonalne i psychiczne – depresja, lęki, samotność czy poczucie bezradności mogą skłaniać do sięgania po alkohol w celu złagodzenia negatywnych emocji. Nadużywanie alkoholu jako formy ucieczki od problemów psychicznych często prowadzi do ich nasilenia i wytwarza błędne koło, w którym alkohol staje się jedynym „rozwiązaniem”.
• Brak wsparcia społecznego – kobiety, które nie mają wsparcia ze strony rodziny czy przyjaciół, mogą sięgać po alkohol, aby zapełnić pustkę emocjonalną. Samotność i brak bliskich relacji mogą być jednym z silniejszych czynników, które przyczyniają się do rozwoju problemów z alkoholem.
• Presja społeczna – spotkania towarzyskie, przyjęcia i imprezy często wiążą się ze spożywaniem alkoholu. Kobiety mogą czuć presję, aby dopasować się do grupy i pić więcej, niż zamierzały. Tego rodzaju presja społeczna, nawet subtelna, może prowadzić do częstszego picia i przekraczania zdrowych granic.
• Tradycje i kultura – w niektórych kulturach picie alkoholu jest głęboko zakorzenione i stanowi element codziennego życia. W takich środowiskach nadużywanie alkoholu może być mniej widoczne, a normy dotyczące spożycia często są mniej restrykcyjne.
• Łatwy dostęp do alkoholu – dostępność alkoholu w sklepach, restauracjach czy podczas spotkań towarzyskich sprawia, że jego nadużywanie staje się prostsze.
• Genetyka i dziedziczenie – badania sugerują, że skłonność do nadużywania alkoholu może mieć podłoże genetyczne. Osoby, które mają w rodzinie przypadki alkoholizmu, są bardziej narażone na rozwinięcie problemów związanych z alkoholem. Geny mogą wpływać na sposób, w jaki organizm reaguje na alkohol, co zwiększa ryzyko nadużywania.
• Traumy i trudne doświadczenia życiowe – traumatyczne wydarzenia, takie jak utrata bliskiej osoby, przemoc fizyczna lub psychiczna, czy rozwód mogą skłonić kobiety do sięgania po alkohol, aby złagodzić ból emocjonalny. Często picie staje się sposobem na ucieczkę od trudnych wspomnień i emocji.

Jakie konsekwencje nadużywania alkoholu?

W innym naszym artykule, zatytułowanym „Jaki jest wpływ alkoholu na organizm i zdrowie?„, omówiłyśmy skutki okazjonalnego spożywania alkoholu. O ile umiarkowane picie może nie powodować natychmiastowych problemów zdrowotnych, to nadużywanie alkoholu niesie ze sobą poważne konsekwencje, zarówno dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego.

Nadmierne spożywanie alkoholu prowadzi do wielu długoterminowych problemów, które mogą odbić się na każdym aspekcie życia – od stanu zdrowia po relacje z innymi.

Problemy zdrowotne a nadużywanie alkoholu

Nadużywanie alkoholu ma ogromny wpływ na zdrowie fizyczne. Przede wszystkim prowadzi do uszkodzeń wątroby, takich jak stłuszczenie wątroby, zapalenie wątroby, a w najgorszym przypadku – marskość wątroby. Nadużywanie alkoholu zwiększa także ryzyko rozwoju nowotworów, zwłaszcza wątroby, trzustki, gardła czy przełyku. Alkohol wpływa negatywnie na układ sercowo-naczyniowy, prowadząc do chorób serca, nadciśnienia tętniczego oraz zwiększonego ryzyka udarów. Długotrwałe picie alkoholu może również prowadzić do osłabienia układu odpornościowego, co sprawia, że organizm staje się bardziej podatny na infekcje.

Problemy psychiczne a nadużywanie alkoholu

Regularne nadużywanie alkoholu może przyczynić się do zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, lęki, czy pogłębienie innych problemów emocjonalnych. Alkohol działa jako depresant układu nerwowego – regularne picie w nadmiarze osłabia zdolność do radzenia sobie ze stresem i emocjami, prowadząc do dalszych problemów psychicznych. W efekcie, osoby nadużywające alkoholu często wchodzą w błędne koło, gdzie alkohol staje się jedynym sposobem na złagodzenie emocji, co z kolei pogarsza ich stan psychiczny.

Uszkodzenia mózgu i zaburzenia poznawcze

Nadużywanie alkoholu wpływa na funkcje mózgu, powodując zaburzenia pamięci, trudności w koncentracji, a nawet trwałe uszkodzenia mózgu. Długotrwałe spożywanie alkoholu w dużych ilościach może prowadzić do zmniejszenia objętości mózgu i uszkodzeń nerwów. Alkohol osłabia zdolności poznawcze, może to prowadzić do problemów z podejmowaniem decyzji, koordynacją i ogólnym funkcjonowaniem w codziennym życiu.

Problemy społeczne a nadużywanie alkoholu

Nadużywanie alkoholu bardzo często prowadzi do problemów w relacjach z innymi. Nadmierne picie może powodować konflikty w rodzinie, problemy w związkach, a także pogorszenie relacji zawodowych. Osoby, które nadużywają alkoholu, często stają się mniej odpowiedzialne, może to prowadzić do trudności w pracy, a nawet utraty zatrudnienia. Nadużywanie alkoholu wiąże się również z większą tendencją do przemocy domowej oraz problemów prawnych, takich jak jazda pod wpływem alkoholu.

Uzależnienie od alkoholu

Częste nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju uzależnienia. Alkoholizm, jako przewlekła choroba, wpływa na każdą dziedzinę życia, wymagając specjalistycznej terapii, aby odzyskać kontrolę nad spożyciem alkoholu. Gdy organizm staje się fizycznie uzależniony od alkoholu, osoba może doświadczać objawów odstawienia, takich jak drżenie, nudności, czy nawet ataki padaczki, jeśli nagle przestanie pić. Alkoholizm często prowadzi do izolacji społecznej, utraty pracy i zdrowia, a także problemów finansowych.

Ryzyko wypadków i urazów a nadużywanie alkoholu

Nadużywanie alkoholu osłabia zdolności motoryczne i osąd, co prowadzi do zwiększonego ryzyka wypadków – zarówno tych drogowych, jak i domowych. Osoby, które spożywają alkohol w nadmiernych ilościach, są bardziej narażone na upadki, złamania i inne urazy. Picie alkoholu wpływa na koordynację ruchową i refleks – nawet proste czynności mogą stać się niebezpieczne. Według statystyk, duża część wypadków drogowych oraz wypadków w miejscu pracy jest związana z nadużywaniem alkoholu.

Problemy finansowe a nadużywanie alkoholu

Nadużywanie alkoholu może prowadzić do problemów finansowych. Alkohol jest kosztowny, a osoby, które piją regularnie i w dużych ilościach, mogą zauważyć, że ich wydatki na alkohol zaczynają przewyższać inne priorytety życiowe. W dodatku, problemy zawodowe wynikające z nadużywania alkoholu mogą prowadzić do utraty dochodów, co jeszcze bardziej pogłębia trudności finansowe. W dłuższej perspektywie, uzależnienie od alkoholu może spowodować poważne straty materialne, a nawet zadłużenie.

Nadużywanie alkoholu – co robić?

Jeśli zauważyłyście, że alkohol zaczyna mieć zbyt duży wpływ na Wasze życie, warto podjąć konkretne kroki, aby odzyskać kontrolę. Nadużywanie alkoholu, choć początkowo może wydawać się niegroźne, z czasem prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych, psychicznych i społecznych. Im wcześniej zdecydujecie się na zmiany, tym łatwiej będzie je wprowadzić. Poniżej znajdziecie kilka kroków, które mogą pomóc w radzeniu sobie z nadużywaniem alkoholu.

1. Uświadomcie sobie problem
Pierwszym i najważniejszym krokiem jest uświadomienie sobie, że picie alkoholu zaczyna stanowić problem. Czasem może być trudno to przyznać, zwłaszcza jeśli jesteście przekonane, że macie kontrolę nad sytuacją. Warto zastanowić się nad tym, jak często sięgacie po alkohol i w jakich okolicznościach. Czy picie staje się regularne? Czy używacie alkoholu, aby radzić sobie ze stresem lub problemami emocjonalnymi? Odpowiedzenie sobie szczerze na te pytania, bo pomoże to zidentyfikować, czy nadużywanie alkoholu jest już obecne.

2. Monitorujcie swoje picie
Kolejnym krokiem jest monitorowanie ilości spożywanego alkoholu. Zacznijcie zapisywać, ile pijecie w ciągu tygodnia oraz w jakich okolicznościach to robicie. Taki dziennik picia może pomóc zrozumieć, jak często przekraczacie zdrowe normy i kiedy najczęściej sięgacie po alkohol. To może być pierwszy krok do ograniczenia picia i zrozumienia, w jakich momentach najczęściej pojawia się potrzeba napicia się.

3. Ustalcie cele i ograniczenia
Jeśli zauważycie, że picie alkoholu staje się problemem, warto ustalić sobie konkretne cele. Mogą to być takie postanowienia jak: picie tylko w weekendy, ograniczenie ilości wypijanych drinków czy całkowite unikanie alkoholu w określonych sytuacjach, np. podczas stresujących dni w pracy. Ważne, aby cele były realistyczne i dostosowane do Waszych możliwości. Małe kroki mogą prowadzić do dużych zmian, a każde ograniczenie picia przyniesie korzyści dla zdrowia i samopoczucia.

4. Szukajcie wsparcia
Nadużywanie alkoholu to problem, który często trudno rozwiązać samodzielnie. Ważne jest, aby otoczyć się osobami, które Was wspierają. Możecie porozmawiać o swoich obawach z bliskimi przyjaciółmi, partnerem lub członkami rodziny. Jeśli macie wrażenie, że potrzebujecie profesjonalnej pomocy, nie wahajcie się skonsultować z lekarzem lub terapeutą. Istnieją także grupy wsparcia, takie jak Anonimowi Alkoholicy (AA), które oferują pomoc i wsparcie w radzeniu sobie z problemem nadużywania alkoholu.

5. Znajdźcie alternatywy dla alkoholu
Często alkohol staje się elementem codzienności, zwłaszcza jako sposób na relaks lub rozładowanie stresu. Warto poszukać innych, zdrowszych alternatyw, które pomogą Wam w takich momentach. Może to być medytacja, joga, regularne ćwiczenia, czytanie książek lub spędzanie czasu na świeżym powietrzu. Zamiast sięgać po kieliszek, spróbujcie zająć się czymś, co sprawia Wam radość i pozwala się odprężyć w inny sposób. Kluczowe jest znalezienie nowych i zdrowych nawyków, które zastąpią picie alkoholu.

6. Unikajcie sytuacji, w których łatwo ulec pokusie
Jeśli wiecie, że w pewnych sytuacjach macie większą skłonność do nadmiernego picia, starajcie się ich unikać lub odpowiednio się przygotować. To mogą być imprezy, spotkania towarzyskie, w których alkohol jest główną atrakcją, lub trudne emocjonalnie chwile, kiedy zazwyczaj sięgacie po alkohol, aby złagodzić stres. Unikanie takich sytuacji pozwoli Wam na zachowanie kontroli i łatwiej będzie zredukować spożycie alkoholu.

7. Zasięgnijcie profesjonalnej pomocy, jeśli to konieczne
Jeśli nadużywanie alkoholu zaczyna mieć poważne konsekwencje zdrowotne, emocjonalne czy społeczne, warto zasięgnąć pomocy specjalistycznej. Terapeuta, psycholog czy lekarz mogą pomóc w zrozumieniu przyczyn nadużywania alkoholu i wypracowaniu strategii radzenia sobie z problemem. W niektórych przypadkach może być konieczna terapia indywidualna lub grupowa, a także wsparcie farmakologiczne.

8. Dajcie sobie czas i bądźcie cierpliwe
Zmiana nawyków związanych z alkoholem to proces, który wymaga czasu i cierpliwości. Nie zrażajcie się, jeśli nie wszystko od razu pójdzie po Waszej myśli. Każda próba ograniczenia picia to krok w dobrym kierunku. Ważne, aby nie poddawać się, nawet jeśli napotkacie trudności po drodze. Z czasem zauważycie poprawę w zdrowiu, samopoczuciu oraz relacjach z innymi.

Nadużywanie alkoholu to problem, który dotyka wiele kobiet w różnym wieku. Zrozumienie jego przyczyn i skutków to pierwszy krok w kierunku zmiany. Jeśli zauważyłyście, że alkohol zaczyna przejmować kontrolę nad Waszym życiem, nie bójcie się szukać wsparcia – zarówno u bliskich, jak i u specjalistów.

Źródła:

• https://demagog.org.pl/wypowiedzi/jakie-sa-zalecenia-who-w-sprawie-konsumpcji-alkoholu/
• https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/3909-alcoholism
• https://www.niaaa.nih.gov/publications/brochures-and-fact-sheets/understanding-alcohol-use-disorder
• https://www.nhs.uk/conditions/alcohol-misuse/
• https://www.nhs.uk/conditions/alcohol-misuse/risks/