Najnowsze, ogólnokrajowe badanie kohortowe z Danii, opublikowane w „The BMJ”, przynosi jednak bardzo ważną informację: terapia hormonalna w okresie menopauzy nie wiąże się ze zwiększoną śmiertelnością całkowitą. To jedno z największych badań populacyjnych w tym obszarze, obejmujące 876 805 kobiet i ponad 14 lat obserwacji.
Jedno z największych badań w historii oceny bezpieczeństwa HTM
Badanie objęło niemal całe pokolenie duńskich kobiet urodzonych w latach 1950–1977, które dożyły 45. roku życia. Spośród 969 424 kwalifikujących się kobiet do analizy włączono 876 805. Wykluczono m.in. kobiety z:
- trombofilią,
- chorobami wątroby,
- zakrzepicą tętniczą lub żylną,
- rakiem piersi, endometrium lub jajnika,
- wcześniejszym stosowaniem terapii hormonalnej,
- po obustronnej ooforektomii.
Obserwacja rozpoczynała się w dniu 45. urodzin każdej uczestniczki i trwała do 31 lipca 2023 roku. Mediana czasu obserwacji wyniosła 14,3 roku (IQR 7,9–21,0 lat), co pozwala na ocenę długoterminowych efektów terapii.
Ile kobiet stosowało terapię i jakie były wyniki?
Spośród 876 805 kobiet:
- 104 086 (11,9%) zrealizowało receptę na systemową hormonalną terapię menopauzalną,
- 47 594 (5,4%) zmarło w trakcie obserwacji.
W analizie nieskorygowanej wskaźnik zgonów wyniósł 54,9 na 10 000 osobolat w grupie stosującej HTM oraz 35,5 na 10 000 osobolat w grupie niestosującej terapii. Jednak to nie te dane są kluczowe. Po uwzględnieniu czynników takich jak:
- wiek,
- rok kalendarzowy,
- liczba ciąż,
- wykształcenie,
- dochód,
- kraj urodzenia,
- choroby współistniejące (cukrzyca, nadciśnienie, hipercholesterolemia, migotanie przedsionków, niewydolność serca),
skorygowany współczynnik ryzyka zgonu wyniósł 0,96 (95% CI 0,93–0,98). Oznacza to brak zwiększonego ryzyka zgonu wśród kobiet stosujących hormonalną terapię menopauzalną. Autorzy podsumowali:
W tym dużym, ogólnokrajowym badaniu kohortowym, hormonalna terapia menopauzalna nie wiązała się ze zwiększoną śmiertelnością. Nie stwierdzono jednoznacznych różnic w śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych ani z powodu nowotworów między grupami.
- Przeczytaj także: Menopauza zmienia mózg – zmniejsza jego objętość i nasila stany lękowe
Czas trwania terapii a ryzyko zgonu
Badacze przeanalizowali również, czy długość stosowania HTM wpływa na ryzyko zgonu. Wyniki były spójne:
- <1 rok: HR 1,01 (95% CI 0,98–1,05)
- 1–2,9 roku: 0,94 (0,89–0,98)
- 3–4,9 roku: 0,90 (0,84–0,95)
- 5–9,9 roku: 0,89 (0,84–0,95)
- ≥10 lat: 0,98 (0,90–1,07)
Nie wykazano zwiększonego ryzyka zgonu nawet przy stosowaniu terapii przez 10 lat lub dłużej. Co więcej, nie stwierdzono istotnych różnic w śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych ani nowotworowych. To szczególnie ważne dla kobiet, które obawiają się długoterminowych konsekwencji terapii.
- Może Cię również zainteresować: Terapia hormonalna w okresie okołomenopauzalnym spowalnia starzenie?
Szczególna korzyść po obustronnej ooforektomii
Jednym z najbardziej interesujących wniosków badania są dane dotyczące kobiet w wieku 45–54 lat po obustronnej ooforektomii z przyczyn nienowotworowych. W grupie 703 kobiet:
- stosowanie HTM wiązało się z 27–34% niższym ryzykiem zgonu,
- mediana wieku zgonu wyniosła 60,9 lat u kobiet stosujących terapię vs 56,6 lat u kobiet niestosujących.
To różnica ponad 4 lat życia. Autorzy sugerują, że dane te powinny skłonić do ponownej oceny strategii leczenia kobiet po chirurgicznej menopauzie.
Czy forma podania ma znaczenie?
Badanie dostarczyło także wstępnych dowodów sugerujących, że przezskórna terapia hormonalna (np. plastry, żele) może wiązać się z nieco niższym ryzykiem zgonu w porównaniu z brakiem leczenia. Wymaga to jednak dalszych analiz.
- Zobacz też: Jak dbać o zdrowie po 50-tce? Oto 15 zasad!
Ograniczenia badania – o czym warto pamiętać?
To badanie obserwacyjne, dlatego nie pozwala na jednoznaczne wnioskowanie przyczynowo-skutkowe. Istnieje ryzyko wpływu niezmierzonych czynników. Jednak jego mocne strony są znaczące:
- niemal kompletne dane populacyjne,
- analiza prawie całego pokolenia kobiet,
- stabilność wyników w analizach wrażliwości,
- długi okres obserwacji.
W praktyce klinicznej oznacza to silne wsparcie dla aktualnych rekomendacji.
- Przeczytaj również: Dieta w menopauzie – co jeść, czego unikać? Jadłospis przy menopauzie
Co to oznacza dla kobiet w okresie menopauzy?
Aktualne wytyczne zalecają rozważenie HTM u kobiet:
- niedawno wchodzących w menopauzę,
- z umiarkowanymi lub ciężkimi objawami,
- bez przeciwwskazań do terapii.
Wyniki duńskiego badania wzmacniają przekaz, że – przy odpowiedniej kwalifikacji i indywidualnej ocenie ryzyka – hormonalna terapia menopauzalna jest bezpieczną i skuteczną metodą leczenia objawów menopauzy. Dla wielu kobiet to nie tylko kwestia komfortu, lecz jakości życia, snu, funkcjonowania zawodowego i relacji.
Źródło:
- https://www.bmj.com/content/392/bmj-2025-085998
- https://alertmedyczny.pl/terapia-hormonalna-w-okresie-menopauzy-nie-zwieksza-ryzyka-zgonu-wyniki-badania-876-tys-kobiet/
