Postbiotyk – dla dłuższego życia w dobrym zdrowiu?

Co to jest postbiotyk?

Postbiotyki to zbiór substancji metabolicznych lub komponentów komórkowych, które powstają w wyniku działalności żywych bakterii probiotycznych. Są to między innymi: krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, peptydy, polisacharydy, witaminy oraz enzymy. Te bioaktywne związki są wynikiem fermentacji mikroflory jelitowej i odgrywają istotną rolę w regulacji pracy układu pokarmowego, wpływając na zdrowie całego organizmu.

Jak się pozyskuje postbiotyki?

Postbiotyki są pozyskiwane głównie poprzez kontrolowany proces fermentacji bakterii probiotycznych. Do tego procesu wykorzystuje się specjalnie wyselekcjonowane szczepy bakterii, które w odpowiednich warunkach produkują pożądane substancje. Następnie, poprzez różne metody, takie jak filtracja czy liofilizacja, izoluje się postbiotyki, które można następnie wykorzystać w suplementach diety czy w produktach funkcjonalnych.

Postbiotyki – jakie rodzaje?

Jak już wspominałam, do postbiotyków zaliczane są różne substancje metaboliczne i inne komponenty organiczne. Warto wiedzieć, jakie rodzaje postbiotyków wyróżniamy, choćby ze względu na możliwość samodzielnego sprawdzenia składu ewentualnych suplementów. Wśród rodzajów postbiotyków wymienia się zatem:

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA):

• Kwas masłowy (butanowy)
• Kwas propionowy
• Kwas octowy

Enzymy:

• Hydrolazy
• Transferazy
• Lyrazy

Peptydy i białka:

• Bakteriocyny
• Peptydy sygnalizacyjne

Polisacharydy:

• Egzopolisacharydy
• Kwas teichoicowy

Witaminy:

• Witaminy grupy B (np. B12, foliany)
• Witamina K

Neuroprzekaźniki:

• GABA (kwas gamma-aminomasłowy)
• Serotonina

Komponenty komórkowe:

• Lipopolisacharydy (LPS) niskiej toksyczności
• Kwas teichoicowy

Metabolity organiczne:

• Indole
• Fenole

Substancje przeciwutleniające:

• Polifenole
• Enzymy przeciwutleniające, takie jak superoksyd dysmutaza (SOD)

Komunikatory komórkowe:

• Autoindyktory
• Kwas N-acetylneuraminowy (sialowy)

Każda z tych grup postbiotyków ma swoje specyficzne działanie i może być wykorzystywana w różnych zastosowaniach medycznych oraz dietetycznych. Ważne jest, aby pamiętać, że badania nad postbiotykami są nadal w toku i ich pełny potencjał oraz zastosowanie wciąż są badane.

Jak działają postbiotyki i gdzie ich szukać?

Działanie postbiotyków jest różnorodne i zależy od ich rodzaju. Ogólnie rzecz biorąc, te substancje mogą modulować mikroflorę jelitową, wzmacniać barierę jelitową, działać przeciwzapalnie, a także stymulować układ odpornościowy (sprawdźcie nasz ranking suplementów na odporność). Przykładowo, krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, takie jak kwas masłowy, mają znaczący wpływ na utrzymanie zdrowia błony śluzowej jelit i mogą pomagać w zapobieganiu stanom zapalnym.

Choć na rynku dostępne są już specjalne preparaty z postbiotykami, to celem zwiększenia ich naturalnej podaży często wystarczy jedynie wprowadzić do swojej diety produkty poddane fermentacji. Chodzi tu zatem o różnego rodzaju kiszonki, kimchi, tempeh, czy choćby kefir i jego pochodne. Warto wspomnieć w tym miejscu o wielu społecznościach azjatyckich, którzy spożywają spore ilości sfermentowanego jedzenia. Ludzie ci uchodzą za długowiecznych i cieszących się dobrym zdrowiem (choć oczywiście dieta to tylko jeden z czynników, który na to wpływa).

Postbiotyk – jakie efekty?

Przyjmowanie postbiotyków może przynieść różnorodne korzyści zdrowotne, które obejmują:

Poprawa zdrowia jelit:

• Wzmacnianie bariery jelitowej
• Zmniejszanie stanów zapalnych w jelitach
• Pomoc w regulacji perystaltyki jelit

Wsparcie układu odpornościowego:

• Modulacja odpowiedzi immunologicznej
• Wzmacnianie naturalnej odporności organizmu

Korzyści metaboliczne:

• Możliwe korzyści w regulacji poziomu cukru we krwi
• Wspieranie zdrowego metabolizmu tłuszczów

Działanie przeciwzapalne:

• Zmniejszanie markerów stanu zapalnego w organizmie

Poprawa zdrowia psychicznego:

• Potencjalny wpływ na poprawę nastroju i redukcję stresu (związane z osią jelitowo-mózgową)

Wsparcie zdrowia serca:

• Możliwe korzyści dla zdrowia sercowo-naczyniowego, takie jak regulacja ciśnienia krwi

Wspieranie zdrowia skóry:

• Możliwe korzyści w leczeniu niektórych schorzeń skóry, jak egzema czy trądzik

Profilaktyka antybiotykooporności:

• Wspieranie zdrowej mikroflory jelitowej, co może pomagać w zapobieganiu rozwojowi oporności na antybiotyki

Zmniejszenie objawów chorób przewlekłych:

• Potencjalne korzyści w łagodzeniu objawów zespołu jelita drażliwego (IBS) czy chorób zapalnych jelit

Postbiotyki – dla kogo?

Postbiotyki, ze względu na swoje korzystne działanie, mogą być polecane osobom chcącym poprawić funkcjonowanie układu pokarmowego, wzmocnić odporność, a także tym, którzy zmaga się z problemami jelitowymi, takimi jak zespół jelita drażliwego czy choroby zapalne jelit. Są również przydatne dla osób po antybiotykoterapii, aby wspomóc odbudowę mikroflory jelitowej. Jednak zawsze przed rozpoczęciem suplementacji postbiotykami należy skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem.

Warto także pamiętać, że często zmiana diety, na bardziej zrównoważoną i wspierającą potrzeby naszego organizmu, taką jak na przykład dieta DASH, często wystarczy, by utrzymać dobre zdrowie. Chcąc zatem poprawić funkcjonowanie układu pokarmowego, czy odpornościowego przed wdrożeniem sztucznej suplementacji warto sprawdzić pod okiem specjalisty, czy w naszym przypadku zmiana nawyków żywieniowych nie będzie wystarczająca. Wszystko zależy oczywiście od indywidualnych cech i potrzeb organizmu.

Czy postbiotyki są skuteczne?

Badania nad skutecznością postbiotyków są nadal w toku, ale dotychczasowe wyniki są obiecujące. Wykazano, że postbiotyki mogą przyczyniać się do poprawy pracy jelit, zmniejszenia objawów chorób zapalnych jelit oraz wzmocnienia odporności. Są one również badane pod kątem potencjalnych korzyści w leczeniu chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca typu 2, oraz w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych. Ważne jest jednak, aby pamiętać, że postbiotyki są tylko jednym z elementów kompleksowej opieki zdrowotnej i nie zastępują zdrowej diety oraz stylu życia.

Postbiotyki, jako stosunkowo nowa koncepcja w dziedzinie zdrowia jelit i ogólnego stanu zdrowia, zyskują coraz więcej uwagi w świecie nauki i medycyny. Jako produkty metabolizmu bakterii probiotycznych, mają one potencjał do poprawy funkcjonowania układu pokarmowego, wzmocnienia odporności oraz zapobiegania różnym chorobom. Choć badania nad nimi są nadal prowadzone, obecne dowody wskazują na ich pozytywny wpływ na zdrowie. Ważne jest, aby pamiętać o konsultacji z lekarzem przed rozpoczęciem stosowania jakichkolwiek suplementów, w tym postbiotyków.

Źródła:

• https://nukleotydydietetyczne.pl/czym-sa-postbiotyki/
• https://pulsmedycyny.pl/probiotyki-prebiotyki-synbiotyki-i-postbiotyki-co-trzeba-o-nich-wiedziec-1186339
• https://www.health.harvard.edu/nutrition/what-are-postbiotics