Gen Kdm6a – cichy zapalnik w mózgu kobiet
Badania przeprowadzone przez zespół dr Rhondy Voskuhl z UCLA Health, opublikowane w czasopiśmie Science Translational Medicine, wykazały, że gen Kdm6a – obecny na chromosomie X – aktywuje komórki odpornościowe mózgu (mikroglej) i inicjuje stan zapalny.
Kobiety, mając dwa chromosomy X, narażone są na „podwójne działanie zapalne”. To tłumaczy, dlaczego są bardziej podatne na choroby takie jak stwardnienie rozsiane (SM) czy choroba Alzheimera. Jak wyjaśnia prof. Voskuhl:
To również powód, dla którego kobiety są bardziej narażone na SM i chorobę Alzheimera niż mężczyźni. Ma to implikacje dla kliniki. Kobiety mogą reagować na leczenie metforminą inaczej niż mężczyźni.
- Może Cię również zainteresować: Siedzący tryb życia a choroba Alzheimera – nowe badania ujawniają niepokojącą zależność
Blokada genu łagodzi objawy chorób neurozapalnych
W modelu zwierzęcym, wyłączenie genu Kdm6a u myszy płci żeńskiej skutkowało zmniejszeniem stanu zapalnego w mózgu i złagodzeniem objawów choroby przypominającej SM. Co istotne – efekt ten występował wyłącznie u samic. Samce, mając tylko jedną kopię genu Kdm6a, nie wykazywały podobnej odpowiedzi.
Badacze podkreślają, że jest to silny dowód na rolę podwójnej dawki genu zapalnego u kobiet i związane z tym wyzwania terapeutyczne.
Metformina jako nowa broń w neurologii kobiet?
Kolejny przełom to wykorzystanie metforminy – popularnego leku przeciwcukrzycowego – do „wyciszenia” aktywności białka wytwarzanego przez gen Kdm6a. U samic myszy zaobserwowano wyraźne złagodzenie objawów neurologicznych. U samców efekt był marginalny.
To sugeruje, że metformina może w przyszłości posłużyć jako celowana terapia neuroprotekcyjna dla kobiet, zwłaszcza tych po menopauzie.
- Przeczytaj również: Ćwiczenia, które nie obciążają stawów – jak ruszać się mądrze po 30-stce?
Menopauza, estrogen i utracona równowaga ochronna
W okresie rozrodczym kobiety czerpią neuroprotekcję z działania estrogenu – hormonu o silnym działaniu przeciwzapalnym. Jednak po menopauzie poziom estrogenu gwałtownie spada. W efekcie działanie zapalne genu Kdm6a nie jest już równoważone, co może prowadzić do nasilenia chorób neurodegeneracyjnych i stanu zapalnego w mózgu. Jak tłumaczy prof. Voskuhl:
Istnieje tendencja selekcyjna, która umożliwia równowagę między stanem zapalnym wywołanym przez chromosom X, który może być korzystny w walce z infekcjami w wieku rozrodczym. Jest ona kontrolowana przez estrogen, który działa przeciwzapalnie i neuroprotekcyjnie. Wraz z wiekiem kobiet, menopauza powoduje utratę estrogenu, co wyzwala prozapalne i neurodegeneracyjne działanie chromosomu X – komórki odpornościowej mózgu.
To może tłumaczyć również zjawisko tzw. „mgły mózgowej” w okresie menopauzy, na które skarży się aż 2/3 kobiet.
- Może Cię też zaciekawić: Terapia hormonalna w okresie okołomenopauzalnym spowalnia starzenie?
Nowa era terapii dla kobiet z chorobami mózgu?
Odkrycie zespołu z UCLA może zrewolucjonizować podejście do leczenia chorób neurozapalnych i neurodegeneracyjnych u kobiet. Dotychczasowe terapie rzadko uwzględniały biologiczne różnice płciowe, szczególnie związane z chromosomami X.
Zastosowanie takich leków jak metformina – które są bezpieczne i dobrze poznane – może przyspieszyć wdrażanie skuteczniejszych terapii skierowanych do kobiet z wysokim ryzykiem Alzheimera i SM.
Źródło:
- https://alertmedyczny.pl/dlaczego-kobiety-czesciej-choruja-na-alzheimera-i-stwardnienie-rozsiane-naukowcy-znaja-juz-odpowiedz/
- University of California – Los Angeles Health Sciences
- Science Translational Medicine
