Wprowadzenie: sen jako klucz do zdrowego starzenia
Proces starzenia to naturalna część życia, ale jego tempo i skutki zależą od wielu czynników. Styl życia, dieta i aktywność fizyczna to dobrze znane elementy wpływające na długość i jakość życia. Jednak najnowsze badania przeprowadzone przez chińskich naukowców pokazują, że równie istotną rolę odgrywa sen. Stabilny i odpowiednio długi sen może bowiem zapobiegać poważnym problemom zdrowotnym, takim jak choroby przewlekłe, oraz wspierać sprawność fizyczną i psychiczną.
Badanie nad wpływem snu na proces starzenia
Chińscy badacze wykorzystali dane z China Health and Retirement Longitudinal Study (CHARLS), obejmujące lata 2011-2020. Analizie poddano grupę 3306 uczestników z 28 prowincji Chin. Średni wiek uczestników wynosił 60 lat, a grupa była zrównoważona pod względem płci. Celem badania było sprawdzenie, w jaki sposób długość i stabilność snu wpływają na zdrowie fizyczne i poznawcze osób po 45. roku życia.
Kategorie snu
Uczestnicy badania odpowiadali na pytania dotyczące swoich nawyków związanych ze snem, które następnie podzielono na pięć kategorii:
- Stabilny sen – utrzymywanie stałej długości snu przez większość czasu.
- Stabilny sen przez długi czas – regularny sen utrzymujący się przez wiele lat.
- Coraz krótszy sen – stopniowe skracanie czasu snu.
- Coraz dłuższy sen – wydłużanie czasu snu w miarę upływu lat.
- Stabilny sen przez krótki czas – regularny, ale krótki sen.
Jak oceniano stan zdrowia uczestników?
Badacze posłużyli się koncepcją zdrowego starzenia według Rowe’a i Kahna, uwzględniając dwa główne aspekty: brak poważnych chorób przewlekłych oraz sprawność fizyczną.
Brak chorób przewlekłych
Uczestnicy byli pytani o występowanie schorzeń, takich jak:
- cukrzyca,
- rak,
- przewlekła choroba płuc,
- zawał serca,
- udar mózgu.
Brak diagnozy tych chorób uznawano za oznakę zdrowego starzenia.
Sprawność fizyczna
Ocenie podlegała zdolność do samodzielnego wykonywania codziennych czynności, takich jak:
- ubieranie się,
- korzystanie z toalety,
- kontrola oddawania moczu i defekacji,
- wstawanie i kładzenie się do łóżka,
- jedzenie,
- kąpiel.
Niezdolność do samodzielnego wykonania jednej lub więcej z tych czynności była uznawana za upośledzenie funkcji fizycznych.
Wyniki badania: dlaczego stabilny sen jest kluczowy?
Badanie wykazało, że osoby utrzymujące stabilny i regularny sen miały lepsze wyniki w zakresie zdrowia fizycznego i poznawczego. Chroniczny niedobór snu oraz zbyt długi lub zbyt krótki czas snu negatywnie wpływały na proces starzenia. Jak podkreślili autorzy badania:
Chroniczny niedobór snu oraz odstępstwa polegające na zbyt długim lub zbyt krótkim spaniu nie są efektem starzenia. To nawyki, które wpływają na ten proces.
Problemy związane z nieregularnym snem
Osoby, które zgłaszały coraz krótszy czas snu lub jego nieregularność, częściej doświadczały:
- chorób przewlekłych,
- upośledzenia funkcji fizycznych,
- spadku sprawności poznawczej.
Wnioski: dlaczego sen to „game changer” dla zdrowia?
Badanie pokazuje, że regularny sen to jeden z najprostszych i najbardziej naturalnych sposobów na poprawę jakości życia w starszym wieku. Nie wymaga on drastycznych zmian w stylu życia, a jego pozytywny wpływ na zdrowie jest niezaprzeczalny.
Autorzy badania zauważają, że jego wyniki dotyczą chińskiej populacji i mogą nie być w pełni adekwatne dla innych społeczności. Dodatkowo, dane opierały się na subiektywnych odpowiedziach uczestników, co może wprowadzać pewne ograniczenia. Jednak badanie stanowi ważny krok w zrozumieniu roli snu w procesie starzenia.
Jak zadbać o dobry sen? Otóż:
- Ustal regularny rytm snu – kładź się spać i wstawaj o stałych porach.
- Unikaj ekranów przed snem – światło niebieskie zakłóca rytm dobowy.
- Zadbaj o odpowiednią długość snu – najlepiej od 7 do 8 godzin na dobę.
- Wprowadź wieczorne rytuały – medytacja, czytanie książki lub kąpiel pomagają się wyciszyć.
- Ogranicz drzemki w ciągu dnia – zbyt długie drzemki mogą zaburzyć sen nocny.
Sen to coś więcej niż tylko regeneracja organizmu – to jeden z fundamentów zdrowego starzenia. Stabilny i odpowiednio długi sen może pomóc uniknąć poważnych chorób przewlekłych, wspierać sprawność fizyczną i utrzymać wysokie funkcje poznawcze. Chińskie badania jasno pokazują, że warto zadbać o jakość swojego snu, by cieszyć się zdrowiem przez długie lata.
Źródło:
- https://www.onet.pl/informacje/onetwiadomosci/game-changer-dla-zdrowia-jak-sen-hamuje-proces-starzenia/2ekl9dy,79cfc278
