Rodzaje i przyczyny udarów mózgu
Udar mózgu jest nagłym zaburzeniem czynności mózgu, wynikającym z nieprawidłowego przepływu krwi w naczyniach mózgowych. Wyróżnia się dwa główne rodzaje udarów:
- Udar niedokrwienny – stanowi 85% przypadków i jest spowodowany zablokowaniem tętnicy doprowadzającej krew do mózgu przez skrzeplinę. Powodem zatorów są często miażdżyca, choroby serca (np. migotanie przedsionków) lub cukrzyca.
- Udar krwotoczny – rzadszy, odpowiada za około 15% przypadków. Dochodzi do niego wskutek pęknięcia naczynia mózgowego i wynaczynienia krwi do mózgu. Przyczyną mogą być nadciśnienie tętnicze, tętniaki oraz malformacje naczyniowe.
Dlaczego coraz więcej młodych osób ma udar mózgu?
Eksperci podkreślają, że w ostatnich latach odnotowano wzrost liczby udarów nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Kluczowym powodem jest zmiana trybu życia – współczesne społeczeństwo żyje w szybkim tempie, poddane jest dużym obciążeniom zawodowym i emocjonalnym. Prof. Konrad Rejdak, neurolog z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, wskazuje na takie czynniki, jak:
- Stres – wywołujący gwałtowne skoki ciśnienia, które są szczególnie groźne dla naczyń krwionośnych.
- Niezdrowa dieta – pełna przetworzonej żywności, soli i cukrów, co sprzyja nadciśnieniu i miażdżycy.
- Brak aktywności fizycznej – zwiększa ryzyko otyłości, nadciśnienia i cukrzycy.
- Używki – łatwy dostęp do alkoholu, papierosów i środków psychostymulujących, które obciążają układ krążenia.
- Brak profilaktyki zdrowotnej – wiele osób ignoruje badania kontrolne, co powoduje, że nadciśnienie, zaburzenia lipidowe czy arytmię serca pozostają niezdiagnozowane, zwiększając ryzyko udaru.
Konsekwencje udaru mózgu
Udar jest nie tylko trzecią najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce, ale również najczęstszą przyczyną trwałej niepełnosprawności u dorosłych. Około jedna na cztery osoby, które przeżyły udar, doświadcza kolejnego w ciągu życia. Szacuje się, że aż 20% pacjentów, którzy przeżywają ostrą fazę udaru, wymaga później stałej opieki.
Niekontrolowany i nieleczony udar mózgu może prowadzić do wielu długotrwałych problemów, takich jak:
- Trwałe osłabienie lub paraliż części ciała,
- Zaburzenia mowy, pamięci i funkcji poznawczych,
- Problemy z poruszaniem się i wykonywaniem codziennych czynności,
- Zwiększona podatność na kolejne udary i choroby układu krążenia.
Profilaktyka – klucz do zdrowego mózgu
Eksperci podkreślają, że większość czynników ryzyka udaru mózgu można skutecznie modyfikować poprzez zmiany stylu życia. Prof. Anetta Lasek-Bal z Śląskiego Uniwersytetu Medycznego zaznacza, że prewencja jest jednym z najskuteczniejszych sposobów na ograniczenie liczby udarów. Oto najważniejsze zalecenia:
- Aktywność fizyczna – regularne ćwiczenia obniżają ciśnienie krwi, poprawiają kondycję układu sercowo-naczyniowego i redukują poziom stresu.
- Zdrowa dieta – ograniczenie spożycia soli i cukrów, unikanie żywności przetworzonej i wprowadzenie warzyw, owoców oraz zdrowych tłuszczów do diety wspiera pracę serca i naczyń.
- Kontrola ciśnienia krwi – regularne badania mogą pomóc w wczesnym wykryciu nadciśnienia, które jest jednym z głównych czynników ryzyka udaru.
- Unikanie używek – palenie, alkohol i środki psychostymulujące zwiększają ryzyko udaru oraz obciążają serce i naczynia krwionośne.
- Redukcja stresu – techniki relaksacyjne, odpowiednia ilość snu i unikanie nadmiernych obciążeń emocjonalnych mogą obniżyć ryzyko skoków ciśnienia.
- Zobacz również: Zdrowy styl życia – 13 zasad długiego życia
Szybka reakcja ratuje życie
W przypadku udaru czas jest kluczowy! Im szybciej pacjent trafi do szpitala, tym większe szanse na ograniczenie powikłań i szybszy powrót do zdrowia. Znajomość objawów udaru może uratować życie. Do najczęstszych symptomów należą:
- Wykrzywienie ust lub asymetria twarzy,
- Osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała,
- Bełkotliwa lub niewyraźna mowa,
- Problemy ze zrozumieniem słów,
- Silny ból głowy, zawroty, zaburzenia świadomości.
W przypadku wystąpienia takich objawów należy natychmiast zadzwonić pod numer alarmowy 999 lub 112! Pacjent powinien jak najszybciej trafić do szpitala z oddziałem udarowym, gdzie możliwe jest podjęcie specjalistycznego leczenia.
Źródła:
- https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C105152%2Ceksperci-mamy-coraz-wiecej-udarow-mozgu-i-u-coraz-mlodszych-osob.html
- https://pacjent.gov.pl/zapobiegaj/niespodziewany-udar
- https://www.mp.pl/pacjent/udar/udar-mozgu/135796,udar-mozgu
