Czym jest demencja i kogo dotyka?
Demencja, czyli otępienie, to zespół objawów, które prowadzą do pogorszenia funkcji poznawczych, takich jak pamięć, myślenie, orientacja czy zdolność do podejmowania decyzji. Choroba najczęściej dotyka osoby starsze, ale coraz częściej mówi się o tzw. przedwczesnej demencji, diagnozowanej przed 65. rokiem życia. Szacuje się, że w Wielkiej Brytanii cierpi na nią około 70 tys. osób, a w Polsce zagrożonych może być nawet kilka milionów.
Główne objawy demencji to:
- zaburzenia pamięci, zwłaszcza krótkotrwałej;
- trudności z orientacją w znanych miejscach;
- zmiany zachowania i problemy z codziennymi czynnościami.
15 czynników zwiększających ryzyko demencji
Badania opisane w czasopiśmie JAMA Neurology objęły ponad 350 tys. osób poniżej 65. roku życia. Naukowcy wyróżnili 15 kluczowych czynników ryzyka, które znacząco wpływają na rozwój demencji, niezależnie od predyspozycji genetycznych. Wyniki wskazują, że styl życia i edukacja odgrywają większą rolę niż genetyka. Oto lista tych czynników:
1. Nadużywanie alkoholu. Regularne spożywanie dużych ilości alkoholu powoduje uszkodzenia mózgu i przyspiesza procesy neurodegeneracyjne.
2. Niski status społeczno-ekonomiczny. Osoby o niższym dochodzie i ograniczonym dostępie do edukacji są bardziej narażone na demencję.
3. Niższe wykształcenie. Wyższy poziom edukacji działa ochronnie, stymulując mózg i opóźniając objawy otępienia.
4. Izolacja społeczna. Brak kontaktu z innymi ludźmi prowadzi do osłabienia funkcji poznawczych.
5. Niedobór witaminy D. Witamina D, która wspiera zdrowie układu nerwowego, odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu demencji.
6. Wysoki poziom białka C-reaktywnego (CRP). Stan zapalny w organizmie, mierzony poziomem CRP, zwiększa ryzyko uszkodzenia mózgu.
7. Zaburzenia słuchu. Nieleczone problemy ze słuchem mogą prowadzić do izolacji społecznej i osłabienia funkcji mózgu.
8. Niedociśnienie. Zbyt niskie ciśnienie krwi ogranicza dopływ tlenu i składników odżywczych do mózgu.
9. Udar. Uszkodzenia mózgu wywołane udarem znacząco zwiększają ryzyko demencji.
10. Cukrzyca. Nadmiar cukru we krwi prowadzi do uszkodzeń naczyń krwionośnych i zaburzeń neurologicznych.
11. Choroby serca. Zaburzenia krążenia, takie jak niewydolność serca, zwiększają ryzyko uszkodzeń mózgu.
12. Depresja. Choroby psychiczne, w tym depresja, mogą przyspieszać procesy neurodegeneracyjne.
13. Palenie tytoniu. Dym tytoniowy uszkadza naczynia krwionośne i tkanki mózgowe.
14. Gen apolipoproteiny E. Obecność genu APOE4 zwiększa podatność na demencję, choć ma mniejsze znaczenie niż styl życia.
15. Mniejsza siła uścisku dłoni. Osłabienie siły mięśniowej jest związane z ogólnym stanem zdrowia i ryzykiem demencji.
Genetyka czy styl życia?
Badania wykazały, że predyspozycje genetyczne odpowiadają jedynie za niewielką część przypadków demencji. Najważniejszą rolę odgrywają czynniki środowiskowe i zdrowotne. Jak zauważa prof. David Llewellyn z University of Exeter:
Ryzyko demencji w największym stopniu zależy od wykształcenia, stylu życia i chorobowości.
Dr Leah Mursaleen z Alzheimer’s Research UK podkreśla natomiast:
Dalsze badania mogą pomóc nam lepiej zrozumieć mechanizmy tej choroby i skuteczniej jej zapobiegać.
Jak zmniejszyć ryzyko demencji?
Zmiana stylu życia może znacząco zmniejszyć ryzyko rozwoju demencji. Oto kilka praktycznych wskazówek:
- Zwracaj uwagę na zdrowie psychiczne, unikaj izolacji i stresu.
- Regularnie monitoruj zdrowie serca i poziom cukru we krwi.
- Dbaj o dobry sen i regenerację organizmu.
- Zadbaj o regularną aktywność fizyczną.
- Unikaj nadmiernego spożycia alkoholu.
- Utrzymuj zdrową dietę bogatą w witaminy, szczególnie witaminę D.
Demencja to poważne wyzwanie, które dotyka coraz większej liczby osób, w tym ludzi młodszych. Kluczową rolę w zapobieganiu tej chorobie odgrywa styl życia i kontrola czynników ryzyka. Wiedza na temat czynników zwiększających ryzyko pozwala podjąć świadome działania profilaktyczne, które mogą znacząco poprawić jakość życia.
Źródło:
- PAP
- https://alertmedyczny.pl/eksperci-ostrzegaja-miliony-polakow-zagrozonych-demencja-poznaj-15-czynnikow-ryzyka/
