Projekt Aging » O tym mówimy » Oszczędzanie na emeryturę – kiedy zacząć i ile odkładać?

Oszczędzanie na emeryturę – kiedy zacząć i ile odkładać?

oszczędzanie na emeryturę kiedy zacząć i ile odkładać
W miarę starzenia się społeczeństwa, pytania dotyczące oszczędzania na emeryturę stają się coraz bardziej istotne. Coraz więcej osób ma również świadomość tego, że wypłacana przez państwo emerytura może okazać się niewystarczająca do tego, aby móc się z niej utrzymać. Kiedy zacząć to robić? Ile odkładać, aby życie po zakończeniu aktywnej kariery zawodowej było pełne niezależności i swobody? To pytania, na które odpowiedzi są kluczowe dla naszej stabilności finansowej na emeryturze.

Od czego zależy wysokość emerytury?

Wiek emerytalny wynosi w naszym kraju 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Przy czym konieczny do uzyskania emerytury staż pracy w przypadku kobiet to 20 lat, a mężczyzn 25 lat. W polskim systemie emerytalnym istnieje także pojęcie wcześniejszej emerytury, która dostępna jest np. przy stażu pracy wynoszącym dla kobiet 15 lat (po osiągnięciu przez nie 55 lat) i dla mężczyzn 25 lat (do osiągnięcia przez nich 60 lat).

Jaka jest wysokość emerytur w Polsce? Jak wynika z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, najniższa emerytura w Polsce wynosi 1 588,44 zł brutto (od 1 marca 2023 roku), natomiast średnia wartość świadczenia wypłaconego w pierwszej połowie 2023 roku wynosiła 3 301,87 zł. Wysokość przyszłej emerytury z ZUS zależy przede wszystkim od tego:

  • ile wpłaciliśmy do systemu (a więc też pośrednio od tego jak długo pracowaliśmy). Im więcej mamy przepracowanych lat, tym dłużej odprowadzane są „składki” i tym wyższą emeryturę otrzymamy. Natomiast gwarancją tego, że będzie ona niska jest praca bez umowy lub na umowę o dzieło (nie odprowadzane są wówczas składki), bezpłatne urlopy, czy ciągłe zwolnienia lekarskie;
  • ile wynosi dalsza oczekiwana długość trwania życia (kwota, jaką zgromadziliśmy na indywidualnym koncie emerytalnym jest dzielona przez ilość miesięcy naszego dalszego życia). W związku z tym, fakt wydłużającego się życia w tym kontekście nie cieszy już tak bardzo. Ponieważ wraz ze wzrostem długości życia, wzrastają też prognozy średniego dalszego jej pobierania. W związku z tym, przejście na emeryturę nawet rok później, w znaczący sposób zwiększa wysokość otrzymywanego świadczenia. Jednocześnie zwiększa się bowiem kapitał zgromadzony na koncie emerytalnym (czyli licznik całego równania), jak i zmniejsza się oczekiwaną długość pobierania świadczenia.

Oszczędzanie na emeryturę to konieczność

Liczba osób, które zakończyły w Polsce aktywność zawodową jest z roku na rok coraz wyższa. Jeszcze 10 lat temu, emeryturę z ZUS co miesiąc dostawało niecałe 5 mln osób, obecnie jest ich już ponad 6 mln. Zdecydowana większość emerytów mierzy się z tzw. luką emerytalną, która oznacza niemożność zachowania wcześniejszego standardu życia z powodu niewystarczającego świadczenia emerytalnego.

Na naszą niekorzyść, luka ta będzie z czasem coraz większa, przewidywania w tej kwestii nie napawają optymizmem. Obecnie tzw. stopa zastąpienia (stosunek między średnim wynagrodzeniem, a przeciętną nowo przyznawaną emeryturą), wynosi ok. 50 proc. Już teraz jest to wynik znacznie gorszy niż w wielu europejskich krajach, gdzie jest to przeszło 60 proc. (w Danii czy Luksemburg nawet 80 proc i więcej).

W Polsce natomiast, zgodnie z prognozami ZUS, stopa zastąpienia dla dzisiejszych 30, 40-latków może wynieść w optymistycznym wariancie 30 proc., a w tym mniej pozytywnym, jak podkreśla Witold Orłowski (ekonomista, Rektor Akademii Finansów i Biznesu Vistula), zaledwie 25 proc. ostatniej płacy, co jest już poziomem określanym mianem “głodowego”. Zatem osoba zarabiające dzisiaj przykładowo 4 000 zł, po przejściu na emeryturę za 20 lat może dostać jedynie 1 000 zł świadczenia.

Na naszą niekorzyść działają również czynniki demograficzne. Kurczy się bowiem liczba osób w wieku produkcyjnym, rośnie natomiast tych w wieku poprodukcyjnym, pobierających emerytury. Jak wynika z danych GUS, liczba ludności w wieku 60 lat i więcej w Polsce, tylko do 2030 roku ma wzrosnąć do poziomu 10,8 mln, a w 2050 roku wyniesie 13,7 mln (osoby po 60-tce będą stanowiły wówczas ok. 40% ogółu ludności kraju). Okazuje się zatem, że niedługo nie będzie miał kto pracować na to, by ZUS mógł wypłacać należne świadczenia (już teraz na jednego emeryta przypada czterech pracujących, za ok. 20 lat będzie ich już tylko dwóch).

Nie dziwi zatem fakt, że aż 77 proc. Polaków boi się, że przyszła emerytura w żaden sposób nie pozwoli im na godne życie, przy czym obawy te ma więcej kobiet niż mężczyzn (badanie „Barometr Polskiego Rynku Pracy” wykonane przez Personnel Service z 2023).

Badanie Barometr polskiego rynku pracy
Źródło: „Barometr Polskiego Rynku Pracy” Raport Personnel Service, V edycja I półrocze 2023

Emerytalna dyskryminacja kobiet

Należy tu również wspomnieć o kolejnej ważnej kwestią jaką jest to, że z roku na rok różnica w wysokości emerytur, jakie są wypłacane mężczyznom i kobietom jest coraz większa. Tylko w grudniu 2022 roku emerytury kobiet były średnio o ponad 1 100 zł niższe niż te wypłacane mężczyznom, przez co są one bardziej narażone na ubóstwo i wykluczenie społeczne w starszym wieku. Skąd wynikają te różnice? Spowodowane jest to zróżnicowaniem wieku emerytalnego.

Średnia długość życia kobiety w Polsce to 80 lat, a mężczyzny 72, natomiast wiek emerytalny, to odpowiednio 60 i 65 lat. Jak więc widać, kobieta może cieszyć się życiem na emeryturze przeciętnie 20 lat, a mężczyzna tylko 7 (jest to aż 13 lat różnicy!). Ponadto kobiety nie tylko pracują krócej, ale i zarabiają mniej niż mężczyźni. W czasie bowiem kiedy budują oni swój kapitał emerytalny, kobiety sporą część swojego życia poświęcają na urlopy macierzyńskie (rodzice wychowującym co najmniej 4 dzieci mogą jednak liczyć na dodatkowe pieniądze w wysokości najniższej emerytury). Również to kobiety najczęściej rezygnują z pracy, w celu opieki nad chorym, niepełnosprawnym lub starszym członkiem rodziny.

W związku z tym kobiety w Polsce, z racji dłuższego życia i mniejszych uzbieranych składek, są skazane na znacznie niższe emerytury niż mężczyźni. Często wskazuje się, że zróżnicowanie wieku emerytalnego jest przykładem usankcjonowanej prawnie dyskryminacji bezpośredniej ze względu na płeć. Jak się bowiem podkreśla, odmienne traktowanie kobiet jest nieproporcjonalne i nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia, co czyni je dyskryminacyjnym.

Polska to jedyny kraj w Unii Europejskiej który pozwala na tego typu rozwiązania prawne (podobne obowiązują natomiast w Rosji, Ukrainie, Białorusi i Mołdawii). Ważne jest zatem podniesienie i zrównanie wieku emerytalnego kobiet i mężczyzn, a nie kultywowanie wschodnioeuropejskiego dziedzictwa.

Kiedy zacząć oszczędzać na emeryturę?

Prawidłowa odpowiedź jest tylko jedna – im szybciej tym lepiej! Ponieważ na wysokość posiadanych środków na emeryturze wpływ mamy my sami. Nie można mieć bowiem pewności co do tego, jak za kilkadziesiąt lat będzie wyglądał polski system emerytalny. Pierwszy filar jest szczególnie podatny na zmiany demograficzne (z czasem coraz mniej osób będzie pracować na emerytury) i polityczne (politycy w każdej chwili mogą zmienić warunki wypłacania emerytur, nie wywiązując się z danych dzisiaj obietnic).

Odkładanie na emeryturę od najwcześniejszych lat ma wiele korzyści, które wpływają korzystnie na stabilność finansową po przejściu na emeryturę. Oto kilka powodów, dlaczego warto rozpocząć oszczędzanie na emeryturę jak najwcześniej:

  • dłuższy okres odkładania. Rozpoczęcie oszczędzania na emeryturę we wczesnym wieku oznacza dłuższy czas, w trakcie którego mogą rozwijać się inwestycje. Długoterminowe inwestycje mają tendencję do łagodzenia skoków i spadków rynkowych, co zwiększa stabilność portfela emerytalnego;
  • niższe wymagane comiesięczne wpłaty. Wczesne rozpoczęcie oszczędzania pozwala na niższe comiesięczne wpłaty, aby osiągnąć zamierzone cele emerytalne. Im później zaczniemy odkładać, tym większe muszą być regularne wpłaty, aby zrealizować te same cele;
  • zabezpieczenie przed niespodziewanymi sytuacjami. Wczesne rozpoczęcie oszczędzania daje większe bezpieczeństwo finansowe w przypadku nieprzewidzianych zdarzeń, takich jak utrata pracy lub problemy zdrowotne. Posiadanie solidnego kapitału emerytalnego stanowi ważny element elastyczności finansowej;
  • rola czasu w inwestycjach. Czas jest jednym z najważniejszych czynników w inwestycjach. Długoterminowe inwestycje pozwalają na zrównoważenie ewentualnych strat i zysków, a także na korzystanie z potencjalnych wzrostów na rynku.

Ile odkładać na emeryturę?

To pytanie, które zadaje sobie wielu z nas. W przypadku, gdy na emeryturze mielibyśmy żyć 20 lat (jest to dokładnie 240 mie­sięcy) i mieć na niej podobne dochody, konieczne byłoby zgro­ma­dzenie oszczęd­no­ści w wyso­ko­ści 240-krot­no­ści naszych mie­sięcz­nych docho­dów. Jest to jednak wersja optymalna dla osób liczących tylko na siebie.

W przypadku pracy na etacie, na emeryturę powinno odkładać się ok. 10-20 proc. swojej pensji (oczywiście zależy to też od tego, jakie życie na emeryturze planujecie, a więc czy ma ona starczyć na podstawowe opłaty, czy też planujecie realizować swoje pasje). Przy czym widełki te mogą być niższe, jeśli do emerytury zostało nam 30-40 lat, a wyższe, gdy czeka nas ona już za kilkanaście lub kilka lat. Dla przykładu, oszczędzając przy zakładanym oprocentowaniu 5 proc. w skali roku:

  • po 100 zł przez 30 lat, uzbierać można ponad 70 000 zł;
  • po 300 zł przez 10 lat, oszczędzić można niecałe 45.000 zł.

Jak działa system emerytalny w Polsce?

Polski system emerytalny obejmuje trzy filary, które stanowią strukturę zabezpieczeń społecznych dla osób w wieku emerytalnym.

I Filar: ZUS (obowiązkowy)

Pierwszy filar, obowiązkowy repartycyjny (ZUS-owski), to system ubezpieczeń społecznych, który obejmuje wszystkich obywateli zatrudnionych na umowę o pracę. Składki na ten filar odprowadzane są zarówno przez pracownika, jak i pracodawcę. Finansowanie tego system opiera się na zasadzie solidarności pokoleniowej, gdzie obecni pracownicy finansują emerytury bieżących emerytów.

II FILAR: subkonto w ZUS i rachunek OFE (obowiązkowy)

Drugi filar, który składa się z dwóch elementów. Pierwszym jest subkonto w ZUS, które automatycznie utworzone zostaje razem z kontem w ZUS dla osób urodzonych po 1968 roku. Drugim natomiast OFE, czyli otwarty fundusz emerytalny, który zarządza wpłaconymi przez pracowników składkami. Jest to forma kapitałowa, gdzie indywidualne konta pracowników zasilane są przez inwestycje.

III Filar IKE, IKZE, PPK, PPE (nieobowiązkowy, prywatny)

Trzeci filar to system dobrowolnych funduszy emerytalnych, obejmujący Indywidualne Konta Emerytalne (IKE) oraz Indywidualne Konta Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE), Pracownicze Plany Emerytalne, czy (Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK). Osoby pracujące mogą dobrowolnie oszczędzać w ramach tych produktów, co pozwala im na indywidualne oszczędzanie na przyszłość. Pieniądze odkładane w ten sposób są prywatne i nie są częścią systemu emerytalnego. Ponadto można je wypłacić w każdym momencie, najkorzystniej jednak poczekać do określonego wieku.

Dodatkowe odkładanie na emeryturę

Wprowadzenie trójfilarowego systemu miało na celu zróżnicowanie źródeł finansowania emerytur, a także dawanie obywatelom większej swobody w decydowaniu o swoich środkach na emeryturę. Dobrze jest zadbać o swoje finanse na starość już teraz, kiedy jest się jeszcze aktywnym zawodowo. Najlepiej jednak zacząć to robić, jak najwcześniej, czyli od momentu wejścia na rynek pracy.

Budowanie kapitału na przyszłość można rozpocząć zarówno w ramach dobrowolnych programów grupowych i indywidualnych, jak i korzystając z innych sprawdzonych sposobów (sprawdźcie: Sprawdzone sposoby na to, jak oszczędzać na emeryturę). Może to być m.in.

  • inwestowanie na rynku kapitałowym, na przykład w akcje, obligacje czy fundusze inwestycyjne. To podejście może generować potencjalnie wyższe zyski, ale wiąże się też z większym ryzykiem;
  • inwestowanie w nieruchomości to kolejna alternatywa. Posiadanie nieruchomości inwestycyjnych może generować przychody z najmu, a także stanowić formę zabezpieczenia finansowego na przyszłość;
  • inwestowanie w złoto, które często pełni rolę zabezpieczenia przed inflacją i wahaniem wartości walut. Ponadto, złoto ma długą historię jako wartościowy składnik portfela inwestycyjnego, zapewniając dywersyfikację i redukcję ryzyka w trudnych okresach gospodarczych.
  • inwestowanie we własny rozwój zawodowy i umiejętności może przekładać się na lepsze zarobki, co z kolei umożliwia większe regularne oszczędności na emeryturę. W dzisiejszym dynamicznym świecie, posiadanie różnorodnych umiejętności jest kluczowe.

Tylko gromadzone prywatnie środki na emeryturę, mogą zagwarantować nam stabilność finansową i lepszą jakość życia w przyszłości. Pamiętaj jednak, że każda forma oszczędzania na emeryturę powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb, celów i preferencji. Dzięki różnorodności opcji, można skonstruować plan emerytalny, który najlepiej odpowiada własnym warunkom życiowym i finansowym.

Oszczędzanie na emeryturę – dlaczego warto?

Podjęcie decyzji o oszczędzaniu na emeryturę może przynieść wiele korzyści, w tym:

  • niezależność finansową. Oszczędzanie na emeryturę umożliwia budowanie poduszki finansowej, dzięki której nie będziemy zależni wyłącznie od świadczeń emerytalnych czy wsparcia rodziny. To klucz do utrzymania niezależności w późniejszym okresie życia.
  • spokojną starość. Regularne odkładanie środków na emeryturę pozwala uniknąć stresu związanego z brakiem funduszy na pokrycie codziennych potrzeb i nieprzewidzianych wydatków w późniejszych etapach życia. To recepta na spokojne i godne życie po zakończeniu kariery zawodowej;
  • zabezpieczenie przed inflacją. Oszczędzanie na emeryturę to także strategia przeciwdziałania inflacji. Dzięki inwestowaniu środków, można chronić zgromadzony kapitał przed utratą siły nabywczej, co jest istotne, biorąc pod uwagę długoterminowy charakter planowania emerytalnego;
  • możliwość spełniania marzeń. Dysponując solidnym funduszem emerytalnym, mamy szansę zrealizować swoje marzenia, podróżować, rozwijać pasje czy angażować się w społeczność. Oszczędzanie otwiera drzwi do aktywnego i pełnego wyborów życia nawet po zakończeniu aktywnej kariery zawodowej;
  • wsparcie dla bliskich. Odpowiedzialne oszczędzanie na emeryturę to również forma wsparcia dla najbliższych. Unikając ciężaru finansowego dla rodziny czy spadkobierców, tworzymy bezpieczne środowisko zarówno dla siebie, jak i dla tych, którzy nas otaczają. To prezent dla siebie i dla przyszłych pokoleń.

Źródła:

  • https://www.gstfi.pl/blog/wysokosc-emerytury
  • https://for.org.pl/pl/Od-czego-zalezy-nasza-emerytura
  • https://www.instytutemerytalny.pl/rozny-wiek-emerytalny-to-dyskryminacja/
Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najpopularniejsze posty
Dołącz do nas