Projekt Aging » Odkrywamy » Zbyt dużo sztucznego światła nocą sprzyja otyłości, depresji i nowotworom

Zbyt dużo sztucznego światła nocą sprzyja otyłości, depresji i nowotworom

zbyt dużo sztucznego światła nocą
Eksperci apelują! Nadmiar sztucznego światła nocą może mieć negatywne skutki dla naszego zdrowia, sprzyjając rozwojowi otyłości, depresji, a nawet nowotworów. Na interdyscyplinarnym seminarium „Ciemna strona światła – o zanieczyszczeniu świetlnym i jego wpływie na nasze życie”, które odbyło się w Warszawie, przedstawiono wyniki badań i dyskutowano o konsekwencjach nadmiernej ekspozycji na sztuczne światło.

Zanieczyszczenie świetlne – co to jest?

Zanieczyszczenie świetlne może wydawać się mniej oczywistym problemem niż zanieczyszczenie powietrza czy wody, jednak jego wpływ na nasze życie jest równie znaczący. Mówiąc najprościej, jest to nadmierne, niewłaściwe lub zakłócające użycie sztucznego światła. Dotyczy to zarówno rażąco jasnych reklam w centrum miasta, jak i nadmiernie oświetlonych ulic czy biur.

zanieczyszczenie świetlne NASA
Źródło: NASA

Ale jak dokładnie sztuczne światło wpływa na nasze środowisko naturalne i życie nocne? Po pierwsze, zaburza ono cykle życiowe wielu gatunków. Zwierzęta, które są aktywne nocą, nagle znajdują się w środowisku, gdzie ciemność, niezbędna do polowania czy poruszania się, zostaje zastąpiona przez wieczną poświatę. To może prowadzić do dezorientacji, zmiany wzorców migracyjnych, a nawet wpływać na cykle rozrodcze.

Dla roślin, które polegają na naturalnych cyklach światła i ciemności do regulacji czasu kwitnienia czy wzrostu, sztuczne oświetlenie może poważnie zakłócić te procesy. Co więcej, nadmierne światło nocą zakłóca również nasz wewnętrzny zegar biologiczny, wpływając na jakość naszego snu, co może mieć dalekosiężne konsekwencje dla zdrowia.

W czasach, gdy technologia coraz bardziej ingeruje w nasze naturalne środowisko, ważne jest, abyśmy zwrócili uwagę na zanieczyszczenie świetlne i jego skutki. Rozumienie tego problemu jest pierwszym krokiem do minimalizowania jego wpływu na nasze życie i planetę.

Nadmierna ekspozycja na światło sztuczne, a zdrowie psychiczne ludzi

Ludzki organizm jest głęboko zsynchronizowany z naturalnym cyklem światła i ciemności. Natomiast nadmierna ekspozycja na sztuczne światło nocą destabilizuje ludzki biorytm, prowadząc do bezsenności, chronicznego zmęczenia, przebodźcowania, a nawet do pogłębienia zaburzeń psychicznych i chorób neurologicznych.

Dr n. med. Dorota Wołyńczyk-Gmaj z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego przytoczyła wyniki badań na amerykańskiej populacji, z których wynika, że osoby żyjące w bardziej oświetlonych obszarach cierpią na szereg problemów związanych ze snem, w tym na zaburzenia rytmu dobowego:

Osoby zamieszkujące bardziej oświetlone obszary zasypiały później, spały krócej, były bardziej senne w ciągu dnia i częściej cierpiały na zaburzenia rytmu dobowego. Im światło było jaśniejsze, bardziej niebieskie i im dłużej działało, tym większe powodowało problemy.

Co również ciekawe, jedną z konsekwencji niedoboru snu jest zmiana zachowań, w tym większa impulsywność w wydawaniu pieniędzy oraz gorsze wyniki w testach funkcji poznawczych. Jak podkreśla bowiem dr n. med. Dorota Wołyńczyk-Gmaj Badania:

Niewyspani mężczyźni nie tylko reagują bardziej emocjonalnie i agresywnie, ale i bardziej lekkomyślnie wydają pieniądze. Co gorsza, do braku snu można się przyzwyczaić – ale tylko z pozoru, bo mimo dobrego samopoczucia wyniki testów funkcji poznawczych pozostają gorsze niż u osób wyspanych.

Nadmiar światła sztucznego w nocy może być również problemem w przypadku kierowców. Jak się bowiem okazuje, nieprzespana noc sprawia, powoduje, że ich reakcje są wówczas na tym samym poziomie, co w przypadku 0,8 promila alkoholu we krwi.

Nadmierna ekspozycja na światło sztuczne, a większe ryzyko chorób

Należy tu również podkreślić, że nadmiar światła nocą nie tylko wpływa na nasz sen i samopoczucie psychiczne, ale również może zwiększać ryzyko wielu chorób. Dr Jadwiga Attier zwróciła uwagę na wpływ sztucznego oświetlenia na osoby starsze, które ze względu na zmiany w oczach i mózgu są na nie mniej wrażliwe. Hamowanie wydzielania melatoniny, hormonu snu, pod wpływem sztucznego światła, ma bezpośredni związek z zaburzeniami snu.

Dr hab. Paweł Gać z Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu podkreślił natomiast, że nadmiar światła, zwłaszcza niebieskiego, zwiększa ryzyko:

  • cukrzycy;
  • depresji;
  • samobójstw;
  • chorób serca;
  • nowotworów piersi, prostaty i płuc.

Wiele badań wskazuje bowiem na potencjalny związek między pracą zmianową, która wymaga długotrwałej ekspozycji na światło w godzinach nocnych, a zwiększonym ryzykiem rozwoju raka piersi oraz raka prostaty. Jednym z głównych mechanizmów, przez który sztuczne światło może przyczyniać się do rozwoju nowotworów, jest jego wpływ na produkcję melatoniny.

Melatonina, często nazywana hormonem ciemności, ma właściwości antyoksydacyjne i może chronić DNA przed uszkodzeniami, które mogą prowadzić do mutacji i rozwoju nowotworu. Zaburzenie wydzielania tego hormonu, spowodowane ekspozycją na światło w nocy, może osłabiać naturalną zdolność organizmu do walki z rakiem.

Co ważne, eksperci zwracają także uwagę na ryzyka związane z ekspozycją na światło ultrafioletowe o wysokiej energii, używane między innymi w solarium czy podczas utwardzania lakierów do paznokci. Takie światło może prowadzić do bezpośrednich uszkodzeń oraz przedwczesnego starzenia się skóry, co podkreśla znaczenie stosowania rękawiczek ochronnych bez palców podczas naświetlania paznokci, aby zminimalizować te negatywne efekty.

Zwiększone ryzyko otyłości

Wyniki badań Institute of Cancer Research w Londynie, obejmujące ok. 110 tysięcy kobiet wskazują, że osoby śpiące w jasnych pomieszczeniach mają tendencję do wyższego indeksu masy ciała (BMI).

Również wiele innych badań, przeprowadzonych w różnych środowiskach i na różnych grupach populacyjnych, dostarczyło danych wskazujących, że osoby, które są regularnie narażone na intensywne światło nocne – czy to z lamp ulicznych, czy ekranów – mają tendencję do zwiększenia masy ciała w porównaniu z tymi, którzy spędzają swoje noce w ciemniejszym otoczeniu.

Mechanizm ten może być związany z zakłóceniem naturalnych procesów metabolicznych. Sztuczne światło nocą zakłóca rytm dobowy, co może prowadzić do nieprawidłowości w wydzielaniu hormonów regulujących głód i sytość, takich jak leptyna i ghrelina. W rezultacie, osoby narażone na sztuczne światło mogą doświadczać zwiększonego apetytu i skłonności do wybierania pokarmów o wysokiej wartości energetycznej, co z czasem przekłada się na przyrost masy ciała i zwiększone ryzyko otyłości.

Działania zapobiegawcze i regulacje prawne

Podczas seminarium zwrócono uwagę na potrzebę wprowadzenia norm i regulacji prawnych dotyczących maksymalnie dopuszczalnych parametrów światła przeszkadzającego. Prof. Marcin Wiącek, rzecznik praw obywatelskich, podkreślił brak odpowiednich przepisów w Polsce i wskazał na potrzebę zmiany prawa w celu ograniczenia zjawiska zanieczyszczenia świetlnego. A co ważne, istnieją proste, techniczne sposoby ograniczenia szkodliwości oświetlenia LED-owego, które mogą znacząco przyczynić się do poprawy jakości snu i ogólnego stanu zdrowia obywateli.

Jak samemu zmniejszyć ekspozycję na sztuczne światło nocą?

Oto kilka praktycznych porad, dotyczących tego, w jaki sposób zmniejszyć ekspozycję na sztuczne światło nocą. Oto one:

  • Ogranicz użycie urządzeń elektronicznych przed snem. Staraj się nie korzystać z telefonów, tabletów czy komputerów co najmniej godzinę przed planowanym snem. Jeśli to możliwe, używaj filtrów blokujących niebieskie światło.
  • Zainwestuj w odpowiednie oświetlenie. Używaj w domu żarówek emitujących ciepłe światło, szczególnie w godzinach wieczornych. Rozważ użycie automatycznych ściemniaczy, które zmniejszają intensywność światła wraz z nadejściem wieczoru.
  • Zadbaj o ciemność w sypialni. Używaj zasłon lub rolet, które skutecznie blokują światło z zewnątrz. Rozważ również użycie maski na oczy, by zapewnić sobie całkowitą ciemność podczas snu.
  • Ustal regularny harmonogram snu. Staraj się kłaść spać i wstawać o tych samych porach, nawet w weekendy. Regularny harmonogram snu pomaga regulować zegar biologiczny.
  • Oświetlenie zewnętrzne. Jeśli musisz korzystać ze sztucznego oświetlenia zewnętrznego, np. latarni ogrodowych, wybieraj takie, które są mniej inwazyjne i skierowane w dół, aby zminimalizować zanieczyszczenie świetlne.

Podejmując te proste kroki, możemy znacząco zmniejszyć naszą nocną ekspozycję na sztuczne światło, poprawiając tym samym jakość snu oraz ogólny stan zdrowia.

Źródła:

  • https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C100898%2Ceksperci-zbyt-duzo-swiatla-noca-szkodzi-zdrowiu-ludzi.html
  • https://wiadomosci.onet.pl/swiat/nasa-opublikowala-nocne-zdjecia-satelitarne-naszej-planety/y87953s
Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najpopularniejsze posty
Dołącz do nas