Czym jest tłuszcz trzewny i dlaczego różni się od zwykłej tkanki tłuszczowej?
Nie każda tkanka tłuszczowa działa w organizmie w taki sam sposób. Tłuszcz podskórny, znajdujący się bezpośrednio pod skórą, pełni przede wszystkim funkcję magazynu energii i izolacji termicznej. Z kolei tłuszcz trzewny gromadzi się głęboko w jamie brzusznej, otaczając narządy wewnętrzne, takie jak wątroba, trzustka czy jelita.
To właśnie ta forma tkanki tłuszczowej jest uznawana za szczególnie aktywną metabolicznie. Wydziela liczne substancje biologicznie czynne wpływające na funkcjonowanie całego organizmu, dlatego od lat wiązana jest z rozwojem przewlekłego stanu zapalnego, insulinooporności i chorób układu sercowo-naczyniowego. Nowe badanie sugeruje, że lista konsekwencji zdrowotnych może być jeszcze dłuższa.
- Przeczytaj także: Jak schudnąć z brzucha po 50-tce? Oto 6 sposobów!
Badanie objęło blisko 4800 osób
Badanie przeprowadzili naukowcy z University of Western Australia pod kierownictwem profesorów nadzwyczajnych Jennie Hui i Kuna Zhu. Analizie poddano dane 4799 osób, w tym 2614 kobiet, w wieku od 45 do 69 lat, uczestniczących w programie Busselton Healthy Aging Study.
Celem było sprawdzenie, czy ilość tłuszczu trzewnego wiąże się z markerami biologicznego starzenia organizmu. Wyniki okazały się jednoznaczne. Zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn większa ilość tłuszczu trzewnego była związana z szybszym starzeniem biologicznym. Jak podkreśla współautor badania adiunkt Jennie Hui:
Nasze badanie pokazuje, że tłuszcz trzewny jest związany z szybszym starzeniem biologicznym i komórkowym. Zrozumienie przyczyn szybszego starzenia się pomoże nam znaleźć lepsze sposoby na dłuższe zachowanie zdrowia.
U kobiet tłuszcz trzewny wiązał się z krótszymi telomerami
Jednym z najciekawszych odkryć było to, że u kobiet większa ilość tłuszczu trzewnego była związana również z krótszymi telomerami. Telomery znajdują się na końcach chromosomów i pełnią funkcję ochronną dla materiału genetycznego. Z każdym podziałem komórki stopniowo się skracają, dlatego ich długość uznawana jest za jeden z najbardziej wiarygodnych markerów biologicznego starzenia.
Im krótsze telomery, tym większe prawdopodobieństwo, że komórki utraciły część swoich zdolności regeneracyjnych. Autorzy podkreślają, że zależność ta była szczególnie widoczna właśnie u kobiet, co może wskazywać na odmienny wpływ tłuszczu trzewnego na procesy starzenia w zależności od płci.
- Zobacz również: Jak utrzymać wagę? 12 zdrowych zasad!
BMI nie mówi wszystkiego o ryzyku zdrowotnym
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z badania jest fakt, że zależność pomiędzy tłuszczem trzewnym, a starzeniem utrzymywała się nawet po uwzględnieniu klasycznych wskaźników otyłości. Jak wyjaśnia adiunkt Kun Zhu:
Co ważne, te zależności pozostały istotne nawet po uwzględnieniu całkowitej tkanki tłuszczowej, wskaźnika masy ciała, obwodu talii i czynników związanych ze stylem życia. Tłuszcz trzewny jest aktywny metabolicznie i wydziela szereg białek prozapalnych, które przyczyniają się do ogólnoustrojowego stanu zapalnego i stresu metabolicznego.
Oznacza to, że dwie osoby o takim samym BMI mogą mieć zupełnie inne ryzyko zdrowotne, jeśli różni je ilość tłuszczu zgromadzonego wokół narządów wewnętrznych. To kolejny argument przemawiający za tym, aby oceniać nie tylko masę ciała, ale również rozmieszczenie tkanki tłuszczowej.
Dlaczego tłuszcz trzewny może przyspieszać starzenie?
Naukowcy wskazują kilka mechanizmów, które mogą tłumaczyć obserwowaną zależność. Tłuszcz trzewny:
- wydziela cytokiny prozapalne,
- nasila przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu,
- zwiększa stres oksydacyjny,
- wpływa na gospodarkę hormonalną,
- zaburza metabolizm glukozy i lipidów.
Przewlekły stan zapalny jest obecnie uznawany za jeden z kluczowych mechanizmów odpowiedzialnych za rozwój wielu chorób związanych z wiekiem, w tym miażdżycy, cukrzycy typu 2, osteoporozy czy chorób neurodegeneracyjnych. Nowe wyniki sugerują, że może on również wpływać na tempo biologicznego starzenia organizmu.
- Może Cię też zainteresować: Dieta po 40. roku życia. Co jeść?
Tłuszcz trzewny można ocenić podczas rutynowych badań
Autorzy badania zwracają uwagę, że ocena ilości tłuszczu trzewnego nie wymaga skomplikowanych procedur. Jak podkreślają:
Można to łatwo zmierzyć za pomocą technologii obrazowania, która jest powszechnie stosowana w rutynowych badaniach gęstości kości.
Może to ułatwić identyfikację osób, u których ryzyko przyspieszonego starzenia biologicznego jest większe, zanim rozwiną się pierwsze objawy chorób przewlekłych.
Dane pochodzą z jednego z najdłuższych badań populacyjnych na świecie
Analiza została oparta na danych z Busselton Health Study – programu prowadzonego nieprzerwanie od 1966 roku. To jedno z najdłużej realizowanych badań populacyjnych na świecie, dzięki któremu naukowcy mogą obserwować zmiany zdrowotne zachodzące przez wiele dekad. Jak podkreśla lekarz rezydent Riorden O’Shea:
Dostęp do wysokiej jakości danych longitudinalnych pozwolił nam lepiej zrozumieć, jak kliniczne czynniki ryzyka wpływają na długoterminowe wyniki zdrowotne.
Tak długoterminowe obserwacje pozwalają znacznie lepiej ocenić wpływ poszczególnych czynników ryzyka niż badania prowadzone przez kilka miesięcy czy lat.
- Przeczytaj również: Jak schudnąć z brzucha po 40? Poznaj skuteczne sposoby
Czy można zmniejszyć ilość tłuszczu trzewnego?
Choć badanie nie dowodzi związku przyczynowo-skutkowego, jego wyniki wpisują się w dotychczasową wiedzę dotyczącą profilaktyki zdrowego starzenia. Na ilość tłuszczu trzewnego wpływają przede wszystkim:
- regularna aktywność fizyczna,
- dieta bogata w warzywa, produkty pełnoziarniste i zdrowe tłuszcze,
- odpowiednia ilość snu,
- ograniczenie przewlekłego stresu,
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała.
Eksperci podkreślają, że nawet niewielka redukcja tłuszczu zgromadzonego w jamie brzusznej może przynosić korzyści metaboliczne i zmniejszać ryzyko wielu chorób przewlekłych.
Źródło:
- https://alertmedyczny.pl/tluszcz-trzewny-przyspiesza-starzenie-biologiczne-niezaleznie-od-bmi-nowe-badanie/
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/oby.70239
- University of Western Australia
