Czym jest żywność ultraprzetworzona i dlaczego budzi obawy?
Produkty UPF to żywność przemysłowa, która przeszła wiele etapów przetwarzania i zawiera dodatki, konserwanty, emulgatory, barwniki oraz aromaty. Zazwyczaj są gotowe do spożycia lub podgrzania. Przykłady to: hot dogi, hamburgery, napoje gazowane, płatki śniadaniowe, gotowe zupy, dania mrożone, margaryna, chipsy, słodycze czy produkty instant.
Jak zauważają autorzy badania:
Przetwarzanie przemysłowe zmienia matrycę żywności, wpływając na dostępność i wchłanianie składników odżywczych, a jednocześnie generując szkodliwe zanieczyszczenia.
Jednym z przykładów jest akroleina – toksyczna substancja obecna m.in. w grillowanych produktach mięsnych oraz dymie papierosowym.
Zakres i metodologia badania
Badanie oparto na danych z amerykańskiego badania przesiewowego PLCO (Prostate, Lung, Colorectal, and Ovarian Cancer Screening Trial), które objęło łącznie 155 000 osób w wieku 55–74 lat. Do analiz włączono 101 732 uczestników (50 187 mężczyzn i 51 545 kobiet), którzy wypełnili szczegółowy kwestionariusz na temat swoich nawyków żywieniowych.
Produkty zostały zaklasyfikowane do czterech kategorii: nieprzetworzone lub minimalnie przetworzone, przetworzone składniki kulinarne, żywność przetworzona i ultraprzetworzona. Średnie spożycie UPF wynosiło ok. 3 porcje dziennie (zakres: 0,5–6 porcji).
Wśród najczęściej spożywanych produktów UPF znalazły się:
- wędliny (11% dziennego spożycia UPF),
- napoje dietetyczne zawierające kofeinę (7%),
- napoje bezkofeinowe (7%).
- Sprawdź także: Żywność przetworzona – czym jest i jak wpływa na organizm?
Więcej UPF, wyższe ryzyko raka płuc
W trakcie 12-letniego okresu obserwacji zdiagnozowano 1706 nowych przypadków raka płuc, z czego 86% stanowił niedrobnokomórkowy rak płuca (NSCLC), a 14% drobnokomórkowy rak płuca.
Porównując grupy o najwyższym i najniższym spożyciu UPF, naukowcy odnotowali wyraźną różnicę:
- 495 przypadków raka płuca wśród osób spożywających najwięcej UPF,
- 331 przypadków w grupie spożywającej najmniej UPF.
Po uwzględnieniu czynników takich jak wiek, płeć, palenie tytoniu i ogólna jakość diety, osoby spożywające najwięcej UPF miały:
- o 41% wyższe ryzyko rozpoznania raka płuc ogółem,
- o 37% wyższe ryzyko zachorowania na NSCLC,
- o 44% wyższe ryzyko rozwoju drobnokomórkowego raka płuca.
- Może Cię również zainteresować: Niebezpieczne chemikalia z opakowań żywności przedostają się do organizmu – nowe badania
Zastrzeżenia i ograniczenia badania
Autorzy badania zaznaczają, że dane należy interpretować ostrożnie. Po pierwsze, była to analiza obserwacyjna, więc nie można mówić o bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym. Po drugie, informacje dotyczące diety zebrano tylko raz – nie uwzględniono zmian w czasie. Po trzecie, nie udało się w pełni uwzględnić intensywności palenia tytoniu, co może mieć istotny wpływ na ryzyko raka płuc.
Jednak, jak dodają:
W ciągu ostatnich dwóch dekad spożycie UPF znacząco wzrosło na całym świecie, niezależnie od poziomu rozwoju czy statusu ekonomicznego. Wzrost spożycia UPF mógł przyczynić się do globalnego wzrostu otyłości, chorób układu krążenia, zaburzeń metabolicznych, nowotworów i śmiertelności.
Dlaczego UPF może sprzyjać nowotworom?
Istnieje kilka mechanizmów, które mogą tłumaczyć potencjalny wpływ UPF na rozwój raka płuc:
- obecność prozapalnych i toksycznych związków powstających w trakcie przetwarzania,
- niewielka zawartość błonnika i przeciwutleniaczy,
- wysoka zawartość soli, cukru i tłuszczów nasyconych,
- niskiej jakości składniki surowcowe,
- kontakt z opakowaniami zawierającymi szkodliwe substancje chemiczne.
Co istotne, wysokie spożycie UPF może eliminować z diety żywność ochronną – produkty pełnoziarniste, warzywa i owoce, które mają udowodnione działanie przeciwnowotworowe.
Rekomendacje i potrzeba dalszych badań
Autorzy badania podkreślają konieczność kontynuacji analiz w różnych grupach populacyjnych, także poza USA.
Te wyniki muszą zostać potwierdzone innymi, dużymi, longitudinalnymi badaniami w różnych populacjach i środowiskach… Jeśli związek przyczynowo-skutkowy zostanie udowodniony, ograniczenie globalnych trendów spożycia UPF może przyczynić się do zmniejszenia obciążenia związanego z rakiem płuc.
Z punktu widzenia zdrowia publicznego, ograniczenie spożycia UPF jest rekomendowane nie tylko ze względu na ryzyko nowotworów, ale również cukrzycy, nadciśnienia, otyłości i chorób sercowo-naczyniowych. Promowanie diety opartej na nieprzetworzonych produktach, świeżych warzywach, owocach i roślinach strączkowych zyskuje więc nowe, mocne uzasadnienie.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Źródło:
- Thorax
- https://alertmedyczny.pl/nowe-badania-zywnosc-ultraprzetworzona-zwieksza-ryzyko-raka-pluc
- News Medical
- LBC
