Projekt Aging » Odkrywamy » Smog rujnuje polski budżet i zdrowie kobiet!

Smog rujnuje polski budżet i zdrowie kobiet!

smog rujnuje polski budżet i zdrowie kobiet
W ostatnich latach problem zanieczyszczenia powietrza, szerzej znany jako smog, coraz częściej pojawia się w debacie publicznej, skupiając uwagę ekspertów, decydentów oraz mediów. Jego obecność nie tylko stanowi wyzwanie dla środowiska naturalnego, ale przede wszystkim dla zdrowia publicznego i ekonomii narodowej. W Polsce, gdzie problem smogu jest szczególnie dotkliwy ze względu na specyfikę występujących zanieczyszczeń i alarmujące konsekwencje!

Jednym z najnowszych badań rzucających światło na skalę tego zjawiska jest analiza przeprowadzona przez naukowców z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Ich prace odsłaniają, w jaki sposób unikalna mieszanka szkodliwych związków chemicznych obecnych w polskim powietrzu, wpływa na zdrowie ludzkie, ze szczególnie niepokojącymi wnioskami dotyczącymi kobiet.

Charakterystyka polskiego smogu

Smog, który otacza polskie miasta i wsie, wykazuje specyficzne cechy, odróżniające go od zanieczyszczeń powietrza obserwowanych w innych częściach świata. Jego unikalność wynika przede wszystkim z kompozycji chemicznej, warunków atmosferycznych sprzyjających jego powstawaniu oraz skutków zdrowotnych, jakie wywołuje. Polski smog ma zdecydowanie inny skład, w przeciwieństwie do smogu londyńskiego, charakteryzującego się wysokim stężeniem dwutlenku siarki i pyłów. Nie bez znaczenia jest także różnica w stosunku do smogu kalifornijskiego, który jest typem fotochemicznym i powstaje przede wszystkim latem (zawiera tlenki azotu, węglowodory i ozon pochodzące z emisji samochodowej).

Główne składniki polskiego smogu to ultradrobne cząstki pyłów zawieszonych (PM2.5), których obecność w powietrzu wynika głównie z nieefektywnego spalania paliw stałych w gospodarstwach domowych, niskiej emisji przemysłowej, a także ze spalania węgla i drewna w lokalnych kotłowniach. Dodatkowo, polski smog obfituje w wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), w tym benzo(a)piren (B(a)P), które są produktem niecałkowitego spalania materii organicznej. Co istotne, zanieczyszczenia te są nie tylko szkodliwe dla zdrowia, ale również trwałe i zdolne do długodystansowego transportu atmosferycznego.

Polski smog jest najbardziej intensywny w okresie jesienno-zimowym, gdy warunki inwersji termicznej utrudniają rozprzestrzenianie się i rozcieńczanie zanieczyszczeń. Cieplejsze powietrze znajdujące się nad chłodniejszymi warstwami bliżej ziemi tworzy „pokrywę”, pod którą zanieczyszczenia kumulują się, prowadząc do znacznego pogorszenia jakości powietrza.

Badanie wpływu smogu na zdrowie – metodologia i zakres

Przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku badanie stanowi przełom w rozumieniu wpływu polskiego smogu na zdrowie publiczne. Metodologia badawcza opierała się na kompleksowej analizie danych, pozyskanych dzięki współpracy z Instytutem Ochrony Środowiska – Państwowym Instytutem Badawczym oraz wykorzystaniu zaawansowanych technik obrazowania orbitalnego. Dane te zostały uzupełnione pomiarami z lokalnych stacji monitorowania jakości powietrza, co pozwoliło na precyzyjne określenie dziennej ekspozycji mieszkańców na poszczególne składniki smogu w analizowanych regionach.

obszar objęty badaniem
Źródło: MDPI (Wielomiastowa analiza ostrego wpływu polskiego smogu na śmiertelność przyczynową (badanie EP-PARTICLES)

Badanie objęło swoim zasięgiem ponad 8 milionów osób mieszkających w pięciu wschodnich województwach Polski, analizując wpływ zanieczyszczeń powietrza na występowanie chorób układu krążenia, w tym ostrych zespołów wieńcowych oraz udarów niedokrwiennych. Przeprowadzone analizy statystyczne uwzględniały lokalne warunki socjoekonomiczne, atmosferyczne oraz trendy długoterminowe, co umożliwiło naukowcom szczegółową ocenę związku między poziomem zanieczyszczeń, a wystąpieniem chorób oraz śmiertelnością sercowo-naczyniową.

Projekt ten, mający charakter obserwacyjny, stopniowo rozszerzał swój zakres, by ostatecznie objąć całą wschodnią Polskę, dostarczając tym samym bezprecedensowego wglądu w skutki długotrwałej ekspozycji na zanieczyszczenia powietrza. Wyniki badania nie tylko potwierdziły, że krótkotrwały wzrost stężenia pyłów zawieszonych może działać jako czynnik wyzwalający dla ostrych stanów sercowych, ale również wykazały, że długotrwałe narażenie na polski smog znacząco zwiększa ryzyko zachorowań na choroby układu krążenia, szczególnie wśród kobiet (sprawdźcie: Główną przyczyną śmierci u Polek są choroby serca, a nie rak piersi).

Wyniki badania i ich następstwa

Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, analizując dane dotyczące 8 milionów mieszkańców wschodnich województw, zarejestrowali 146 262 przypadki udarów niedokrwiennych oraz 139 697 zawałów serca, zwracając uwagę na wyraźną przewagę kobiet wśród pacjentów dotkniętych udarem mózgu.

Statystycznie, ekspozycja na główne składniki polskiego smogu, w szczególności na drobne cząsteczki pyłów zawieszonych (PM2.5) oraz wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne takie jak B(a)P, zwiększała ryzyko wystąpienia udaru mózgu w dniu narażenia o odpowiednio 2,4% i 1%, a ryzyko zawału serca nawet do 5% w przypadku pyłów zawieszonych i 1% w przypadku B(a)P. Co więcej, młodsze osoby i kobiety okazały się być bardziej podatne na działanie tych zanieczyszczeń, z odsetkiem przypadków chorób sercowo-naczyniowych, które można przypisać bezpośrednio smogowi, sięgającym nawet 12,7%.

Badanie to podkreśla również, że przez redukcję poziomów zanieczyszczeń do norm zalecanych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO), możliwe byłoby uniknięcie od 3,9 do 9,9% wszystkich przypadków udarów i zawałów serca, co w praktyce oznaczałoby zapobieżenie 11 331 udarom oraz 12 019 zawałom serca rocznie. Dane te stanowią silny argument za podjęciem natychmiastowych działań mających na celu poprawę jakości powietrza w Polsce.

Różnice w oddziaływaniu polskiego smogu

Analizując wpływ polskiego smogu na zdrowie publiczne, nie można pominąć jego unikalnego charakteru, który odróżnia go od innych rodzajów smogu. W przeciwieństwie do smogu londyńskiego czy kalifornijskiego, polski smog zawiera wysokie stężenia ultradrobnych cząstek pyłów zawieszonych i węglowodorów aromatycznych, które powstają głównie w wyniku niecałkowitego spalania paliw stałych. Taka specyfika sprawia, że smog w Polsce jest nie tylko bardziej toksyczny, ale również ma głębszy i bardziej bezpośredni wpływ na zdrowie ludzkie, szczególnie w aspekcie chorób układu krążenia.

Ponadto, badanie wykazało, że wpływ polskiego smogu na zdrowie nie jest rozłożony równomiernie wśród populacji. Osoby o niższym statusie socjoekonomicznym i mniejszym kapitale kulturowym są wyraźnie bardziej narażone na jego skutki zdrowotne. Jest to związane z większym prawdopodobieństwem mieszkania w obszarach o wyższym stopniu zanieczyszczenia oraz ograniczonym dostępem do środków zapobiegawczych, takich jak filtry powietrza czy możliwości korzystania z oczyszczonych przestrzeni rekreacyjnych. Efekt ten może być również potęgowany przez zjawisko addycji, gdzie na organizm ludzki oddziałuje jednocześnie wiele szkodliwych czynników, znacznie zwiększając ryzyko wystąpienia chorób.

Te wyniki badania podkreślają konieczność podjęcia zdecydowanych działań zarówno na poziomie lokalnym, jak i ogólnokrajowym, mających na celu zmniejszenie emisji szkodliwych substancji do atmosfery i poprawę jakości życia mieszkańców. Edukacja na temat wpływu smogu na zdrowie, inwestycje w zieloną infrastrukturę, promowanie czystych technologii ogrzewania oraz rozwój transportu publicznego to tylko niektóre z kroków, które mogą przyczynić się do ograniczenia negatywnego wpływu polskiego smogu na społeczeństwo.

Strategie przeciwdziałania smogowi

W obliczu alarmujących wyników badań dotyczących wpływu smogu na zdrowie, istotne staje się podjęcie skutecznych działań mających na celu ograniczenie tego zjawiska. Kluczowe znaczenie ma tu edukacja społeczeństwa oraz sektora opieki zdrowotnej, które powinny skupić się na podnoszeniu świadomości o negatywnym wpływie zanieczyszczeń powietrza na zdrowie i zachęcaniu do działań zmniejszających ekspozycję na smog.

Zmiana zasad profilaktyki pierwotnej i wtórnej wymaga nowego podejścia, które uwzględniając nowoczesną wiedzę medyczną i ekologiczną, wprowadzi kompleksowe działania zapobiegawcze skierowane zarówno na poziomie indywidualnym, jak i publicznym. Obejmować to może wprowadzenie regularnych badań kontrolnych dla grup najbardziej narażonych na działanie smogu, a także rozwój programów edukacyjnych dotyczących zdrowego stylu życia i redukcji indywidualnego wpływu na zanieczyszczenie powietrza.

Indywidualne działania ochronne mogą obejmować stosowanie masek antysmogowych, korzystanie z oczyszczaczy powietrza w pomieszczeniach, unikanie aktywności fizycznej na zewnątrz w dni o wysokim stężeniu zanieczyszczeń oraz wybór środków transportu przyjaznych dla środowiska. Edukacja na temat zdrowego żywienia i jego roli w wzmacnianiu odporności organizmu na szkodliwe działanie zanieczyszczeń stanowi również ważny element strategii przeciwdziałania smogowi.

Rola technologii w walce ze smogiem

Nowoczesne technologie oferują niezwykłe możliwości w walce ze smogiem, zarówno pod kątem monitorowania poziomu zanieczyszczeń, jak i minimalizowania ich wpływu na zdrowie ludzi. Polski zespół badawczy pracuje nad rozwojem aplikacji mobilnych, które na bieżąco informują o stężeniu szkodliwych substancji w powietrzu, uwzględniając przy tym indywidualne potrzeby użytkowników, takie jak wiek, płeć, choroby współistniejące czy planowaną aktywność fizyczną.

Takie narzędzia nie tylko zwiększają świadomość społeczną na temat aktualnego stanu jakości powietrza, ale również pomagają w podejmowaniu codziennych decyzji zmniejszających ekspozycję na smog. Dodatkowo, innowacyjne systemy monitorowania i oczyszczania powietrza w przestrzeniach publicznych i domowych stanowią ważny krok w kierunku poprawy warunków życia w zanieczyszczonych obszarach.

Źródła:

  • https://polishsmog.com/
  • https://www.mdpi.com/1660-4601/20/8/5566
Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Najpopularniejsze posty
Dołącz do nas