Sztuka i zdrowe starzenie. Naukowcy analizowali ponad 3500 osób
Badanie przeprowadzone przez naukowców z University College London objęło 3556 dorosłych mieszkańców Wielkiej Brytanii uczestniczących w projekcie UK Household Longitudinal Study. Analizowano zarówno deklaracje dotyczące uczestnictwa w kulturze, jak i próbki krwi badanych. Celem było sprawdzenie, czy istnieje zależność pomiędzy aktywnością artystyczną, a biologicznym tempem starzenia się organizmu.
Naukowcy skupili się na tzw. zmianach epigenetycznych, czyli chemicznych modyfikacjach DNA wpływających na funkcjonowanie organizmu bez zmiany samego kodu genetycznego. Szczególne znaczenie miała analiza metylacji DNA, która coraz częściej wykorzystywana jest do oceny wieku biologicznego oraz ryzyka rozwoju chorób związanych z wiekiem.
W badaniu wykorzystano siedem różnych „zegarów biologicznych”, w tym nowoczesne modele DunedinPoAm oraz DunedinPACE, pozwalające określić tempo biologicznego starzenia organizmu. To właśnie dzięki nim możliwe było wychwycenie subtelnych zmian związanych z funkcjonowaniem organizmu na przestrzeni lat.
- Zobacz również: Jak wyglądać młodziej? Poznaj tych 16 sposobów!
Regularny kontakt ze sztuką może działać podobnie jak ćwiczenia
Jednym z najbardziej zaskakujących wniosków badania okazało się podobieństwo efektów biologicznych obserwowanych u osób regularnie uczestniczących w kulturze i u osób regularnie ćwiczących. Osoby angażujące się w aktywności artystyczne przynajmniej raz w tygodniu starzały się biologicznie średnio o około 4 proc. wolniej niż osoby uczestniczące w takich aktywnościach rzadziej niż trzy razy w roku. Badacze zauważyli również wyraźny efekt zależny od częstotliwości kontaktu ze sztuką:
- uczestnictwo w kulturze co najmniej trzy razy w roku wiązało się ze spowolnieniem starzenia o około 2 proc.,
- aktywność raz w miesiącu wiązała się ze spowolnieniem o około 3 proc.,
- aktywność cotygodniowa wiązała się ze spowolnieniem o około 4 proc.
W praktyce oznacza to, że nawet umiarkowany kontakt z kulturą może mieć znaczenie dla zdrowia i procesów starzenia organizmu.
Przeczytaj także: Kiszone warzywa przepisem na długowieczność?
Czytanie książek i muzyka mogą wpływać na wiek biologiczny
W analizie uwzględniono różne formy uczestnictwa w kulturze i sztuce, między innymi:
- czytanie książek,
- słuchanie muzyki,
- wizyty w muzeach,
- uczestnictwo w wydarzeniach artystycznych.
Naukowcy wykorzystali także test PhenoAge, służący do szacowania wieku biologicznego organizmu. Wyniki wykazały, że osoby regularnie angażujące się w kulturę były biologicznie średnio o około rok młodsze niż osoby uczestniczące w takich aktywnościach sporadycznie.
Co ciekawe, w przypadku regularnej aktywności fizycznej różnica wynosiła średnio nieco ponad pół roku. To sugeruje, że wpływ sztuki na organizm może być większy, niż wcześniej przypuszczano. Badacze podkreślili również, że zależność utrzymywała się nawet po uwzględnieniu innych czynników zdrowotnych i społecznych, takich jak BMI, palenie papierosów, poziom wykształcenia czy dochód. Najsilniejsze efekty obserwowano u osób po 40. roku życia.
- Może Cię również zainteresować: Nagomi – japońska recepta na szczęście
Jak sztuka może wpływać na organizm?
Autorzy badania wskazują, że sztuka może oddziaływać na organizm wielowymiarowo – zarówno psychicznie, społecznie, jak i biologicznie. Aktywności artystyczne mogą zmniejszać poziom stresu, wspierać funkcje poznawcze, poprawiać relacje społeczne i wpływać na regulację procesów zapalnych. Profesor Daisy Fancourt podkreśliła:
Te wyniki dowodzą wpływu sztuki na zdrowie na poziomie biologicznym. Dostarczają dowodów na to, że sztuka i zaangażowanie kulturalne są uznawane za zachowania prozdrowotne, podobnie jak ćwiczenia fizyczne.
Ekspertka zwróciła również uwagę na znaczenie różnorodności aktywności:
Nasze badanie sugeruje również, że angażowanie się w różnorodne zajęcia artystyczne może być pomocne. Może to wynikać z faktu, że każda aktywność zawiera inne „składniki” sprzyjające zdrowiu, takie jak stymulacja fizyczna, poznawcza, emocjonalna lub społeczna.
Sztuka może redukować stres i stany zapalne
Autorzy badania podkreślają, że aktywność artystyczna może wpływać na organizm podobnie jak inne zachowania prozdrowotne. Dr Feifei Bu zaznaczyła, że badanie stanowi jeden z pierwszych dowodów łączących uczestnictwo w kulturze z tempem biologicznego starzenia.
Nasze badanie dostarcza pierwszych dowodów na to, że sztuka i zaangażowanie w kulturę są powiązane ze spowolnieniem tempa biologicznego starzenia się. Badaczka dodała również: Opiera się to na rosnącym zbiorze dowodów na wpływ sztuki na zdrowie, a wykazano, że aktywność artystyczna zmniejsza stres, zmniejsza stany zapalne i zmniejsza ryzyko chorób układu krążenia, podobnie jak ćwiczenia fizyczne.
Coraz więcej ekspertów zwraca uwagę, że zdrowe starzenie powinno być postrzegane znacznie szerzej niż tylko przez pryzmat aktywności fizycznej czy farmakoterapii. Dobre relacje społeczne, rozwój emocjonalny, poczucie sensu oraz kontakt z kulturą mogą mieć równie istotne znaczenie.
Nie wszystkie zegary biologiczne potwierdziły zależność
Naukowcy zaznaczają jednak, że nie wszystkie analizowane wskaźniki epigenetyczne wykazały zależność pomiędzy uczestnictwem w kulturze, a wolniejszym starzeniem. Starsze modele zegarów biologicznych nie potwierdziły istotnych różnic.
Zdaniem autorów może to wynikać z mniejszej czułości starszych metod na subtelne zmiany związane z funkcjonowaniem organizmu i sprawnością biologiczną. Nowoczesne modele epigenetyczne coraz lepiej odzwierciedlają rzeczywiste procesy starzenia i ryzyko chorób związanych z wiekiem.
Sztuka coraz częściej postrzegana jako element profilaktyki zdrowotnej
Wyniki badania wpisują się w rosnący trend traktowania sztuki i kultury jako elementu wspierającego zdrowie publiczne oraz zdrowe starzenie się społeczeństw. W niektórych krajach lekarze już dziś zalecają pacjentom kontakt z kulturą jako uzupełnienie klasycznych działań profilaktycznych.
Eksperci podkreślają, że aktywności artystyczne są dostępne dla wielu osób niezależnie od wieku i kondycji fizycznej. Dla kobiet po 40. roku życia regularny kontakt ze sztuką może stać się nie tylko sposobem na relaks czy rozwój osobisty, ale również elementem wspierającym zdrowie psychiczne, funkcje poznawcze oraz dobre starzenie organizmu. Badanie naukowców z University College London pokazuje, że zdrowy styl życia nie musi ograniczać się wyłącznie do diety i ćwiczeń. Czas spędzony z książką, muzyką czy sztuką może okazać się równie ważny dla zachowania dobrej kondycji organizmu na długie lata.
Źródło:
- University College London
- https://academic.oup.com/innovateage/advance-article/doi/10.1093/geroni/igag038/8669801
- https://alertmedyczny.pl/regularny-kontakt-ze-sztuka-moze-spowalniac-starzenie-sie-organizmu-podobnie-jak-cwiczenia/
