Czym jest „zegar wieku” i jak działa?
„Zegar wieku” to innowacyjna metoda opracowana przez naukowców z Massachusetts General Hospital w Bostonie, kierowana przez Austina Argentieriego. Polega na analizie 204 białek obecnych we krwi, które działają jako markery starzenia się organizmu. W przeciwieństwie do standardowego pomiaru wieku opartego na dacie urodzenia, „zegar wieku” odzwierciedla biologiczny wiek organizmu, czyli stan naszych komórek i tkanek. Dzięki temu możliwe jest przewidzenie tego, na jakie przewlekłe choroby jesteśmy narażeni, w tym na choroby serca, cukrzycę, raka czy Alzheimera.
204 białka – klucz do przewidywania zdrowia
Aby stworzyć „zegar wieku”, naukowcy przeanalizowali dane od 45 441 osób, wykorzystując próbki przechowywane w UK Biobanku – olbrzymiej bazie danych biomedycznych obejmującej pół miliona Brytyjczyków. Jak informuje czasopismo “Nature”, na podstawie analizy białek obecnych w próbkach krwi zidentyfikowano 204 białka, które z dużą dokładnością pozwalają przewidzieć wiek biologiczny oraz ryzyko rozwoju 18 przewlekłych chorób.
Wśród kluczowych białek znalazły się m.in. elastyna i kolagen, które są powszechnie znane z właściwości budulcowych, ale także białka zaangażowane w reakcje immunologiczne oraz regulację hormonów.
Białka te mogą wskazywać na tempo starzenia się organizmu i są istotnymi markerami procesów komórkowych, takich jak stany zapalne. Przewlekłe stany zapalne, choć początkowo niezauważalne, przyspieszają procesy starzenia, co prowadzi do rozwoju chorób neurodegeneracyjnych, takich jak Alzheimer, Parkinson, a także chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów czy osteoporozy.
Biologiczny wiek kontra metryka – dlaczego to tak ważne?
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z badań jest to, że wiek biologiczny może znacznie różnić się od wieku metrykalnego. Oznacza to, że osoba mająca 60 lat może mieć biologicznie 80 lat, co manifestuje się większym ryzykiem chorób i osłabieniem fizycznym. Z kolei inni mogą mieć wiek biologiczny znacznie niższy niż metrykalny, co oznacza, że ich organizm starzeje się wolniej. Przykładem mogą być osoby w wieku 80 lat, które wciąż cieszą się doskonałą formą i uprawiają sporty, takie jak narciarstwo.
Badanie pokazuje również, że osoby, których wiek biologiczny jest znacznie wyższy niż kalendarzowy, często cierpią na przewlekłe choroby, które mogą przyspieszać procesy starzenia na poziomie komórkowym.
Co przyspiesza starzenie się naszych komórek?
Na proces starzenia się komórek wpływają nie tylko naturalne mechanizmy biologiczne, ale także czynniki zewnętrzne, takie jak styl życia, dieta, poziom aktywności fizycznej i środowisko. Zidentyfikowane przez naukowców białka, takie jak elastyna, kolagen oraz te związane z odpowiedzią immunologiczną, pomagają przewidzieć, jak szybko organizm się starzeje i jakie choroby mogą wystąpić w przyszłości.
Choroby neurodegeneracyjne, jak Alzheimer, a także inne przewlekłe dolegliwości, jak choroby serca, nowotwory czy cukrzyca, znacząco przyspieszają starzenie się komórek. Proces ten jest szczególnie intensywny w przypadku choroby Parkinsona, cukrzycy, reumatoidalnego zapalenia stawów i schorzeń wątroby. Dlatego monitorowanie tych białek może pomóc w zapobieganiu i opóźnianiu wystąpienia poważnych chorób.
Dlaczego niektórzy ludzie starzeją się wolniej?
Zegar wieku ujawnia również fascynujące zjawisko – niektórzy ludzie starzeją się wolniej niż wskazywałaby na to ich data urodzenia. Naukowcy są przekonani, że na te różnice wpływ mają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Spośród 10 proc. najstarszych badanych osób, które były „młode duchem”, u mniej niż 1 proc. rozwinęła się demencja lub Alzheimer. Wyniki te sugerują, że niektórzy ludzie mogą posiadać naturalną ochronę przed procesem starzenia, co otwiera nowe możliwości w badaniach nad lekami, które mogłyby spowolnić starzenie u innych.
Perspektywy przyszłych badań
Badania przeprowadzone przez zespół z Bostonu wzbudziły duże zainteresowanie w świecie nauki. Duża liczba danych oraz ich różnorodność stanowią solidną podstawę do dalszych badań nad starzeniem. Kolejnym krokiem naukowców jest zrozumienie, jakie czynniki środowiskowe i behawioralne wpływają na starzenie się białek w organizmie i czy możemy te procesy modyfikować.
Austin Argentieri podkreśla, że kluczowym celem jest odkrycie, co możemy zrobić, aby zmienić przebieg naszego biologicznego zegara. Właśnie w profilaktyce i zdrowym stylu życia może leżeć odpowiedź na pytanie, jak wydłużyć życie i uniknąć przewlekłych chorób.
Odkrycie „zegara wieku” to krok milowy w badaniach nad procesem starzenia i przewidywaniem ryzyka wystąpienia przewlekłych chorób. Dzięki analizie białek we krwi naukowcy mogą przewidzieć długość życia oraz to, jakie choroby mogą nas dotknąć w przyszłości. Chociaż badania są na wczesnym etapie, ich potencjał jest ogromny i może zrewolucjonizować nasze podejście do profilaktyki zdrowotnej oraz długowieczności.
Źródła:
- https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,twoja-krew-ujawni–jak-dlugo-bedziesz-zyc–uczeni-odkryli-w-niej-zegar-wieku,artykul,76786008.html
- https://www.nature.com/
