Różnorodność zamiast monotonnego wysiłku
Wieloletnia analiza opublikowana w BMJ Medicine wskazuje, że regularne podejmowanie różnych form aktywności fizycznej wiąże się z niższym ryzykiem zgonu – niezależnie od łącznej liczby godzin ćwiczeń. Co istotne, zależność ta nie jest liniowa. Po osiągnięciu określonego poziomu aktywności korzyści zdrowotne stabilizują się, co sugeruje istnienie „optymalnego progu”. Innymi słowy: więcej nie zawsze znaczy lepiej, ale różnorodniej – często tak.
- Może Cię również zainteresować: Ćwiczenia dla kobiet po 40 – dlaczego są tak ważne?
Dane z ponad 30 lat obserwacji
Wnioski oparto na danych z dwóch dużych badań kohortowych: Nurses’ Health Study oraz Health Professionals Follow-Up Study. Łącznie objęły one ponad 170 tys. uczestników obserwowanych przez ponad trzy dekady. Co dwa lata zbierano informacje o stanie zdrowia, stylu życia i rodzaju podejmowanej aktywności – od chodzenia, biegania i jazdy na rowerze, po ćwiczenia oporowe, prace ogrodowe, wchodzenie po schodach, jogę i rozciąganie. Tak długi horyzont pozwolił uchwycić trwałe wzorce, a nie krótkotrwałe mody.
Jak mierzono aktywność fizyczną?
Naukowcy zastosowali wskaźnik MET (Metabolic Equivalent of Task), który porównuje wydatek energetyczny danej aktywności do spoczynku. Każdej formie ruchu przypisano wartość MET, a następnie obliczono tygodniowy poziom aktywności. Maksymalnie analizowano 11 rodzajów aktywności u kobiet i 13 u mężczyzn. Najczęściej deklarowanym ruchem było chodzenie, co czyni wyniki szczególnie użytecznymi w codziennym planowaniu aktywności.
- Sprawdź także: Jak zatrzymać starzenie? Czy to możliwe?
Kto był najbardziej aktywny i dlaczego to ważne?
Osoby z najwyższym poziomem aktywności rzadziej paliły, rzadziej chorowały na nadciśnienie i miały korzystniejszy profil lipidowy. Częściej utrzymywały niższe BMI, zdrowsze nawyki żywieniowe, lepszą integrację społeczną oraz – co kluczowe – większą różnorodność ruchu. To pokazuje, że aktywność fizyczna bywa elementem szerszego stylu życia sprzyjającego zdrowemu starzeniu się.
- Zobacz również: 15 wskazówek na zdrowe starzenie się
Aktywność fizyczna a ryzyko zgonu
W trakcie obserwacji odnotowano 38 847 zgonów, w tym:
- 9 901 z powodu chorób układu krążenia,
- 10 719 z powodu nowotworów,
- 3 159 z powodu chorób układu oddechowego.
Całkowita aktywność fizyczna oraz większość pojedynczych form ruchu (z wyjątkiem pływania) wiązały się z niższym ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny. Efekty stabilizowały się po ok. 20 godzinach aktywności tygodniowo. Najniższe ryzyko obserwowano m.in. u osób:
- intensywnie chodzących (–17%),
- regularnie wchodzących po schodach (–10%),
- uprawiających tenis, squash lub rakietball (–15%),
- wykonujących ćwiczenia oporowe (–13%),
- biegających lub truchtających (–11–13%).
Kluczowa rola różnorodności ruchu
Po uwzględnieniu łącznej ilości aktywności okazało się, że osoby podejmujące najszerszy zakres różnych form ruchu miały:
- 19% niższe ryzyko zgonu z wszystkich przyczyn,
- 13–41% niższe ryzyko zgonu z powodu chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów, chorób układu oddechowego i innych przyczyn.
To jeden z najmocniejszych argumentów za łączeniem różnych rodzajów aktywności – marszu, siły, mobilności i wysiłku o umiarkowanej intensywności – zamiast skupiania się na jednym schemacie.
- Przeczytaj również: Starzenie się twarzy – co zrobić by dłużej zachować młody wygląd?
Ograniczenia badania i ostrożna interpretacja
Badanie miało charakter obserwacyjny, więc nie pozwala na jednoznaczne wnioskowanie przyczynowo-skutkowe. Dane o aktywności pochodziły z samooceny, a brak precyzyjnych informacji o intensywności mógł prowadzić do niedoszacowań lub przeszacowań. Dodatkowo większość uczestników była rasy białej, co ogranicza pełne uogólnienie wyników. Mimo to autorzy podsumowują wprost:
Ogólnie rzecz biorąc, dane te potwierdzają tezę, że długotrwałe podejmowanie różnych rodzajów aktywności fizycznej może pomóc wydłużyć życie.
Źródło:
- https://alertmedyczny.pl/roznorodna-aktywnosc-fizyczna-moze-skuteczniej-wydluzac-zycie-niz-jeden-rodzaj-cwiczen/
- https://dx.doi.org/10.1136/bmjmed-2025-001513
