Starzenie się mięśni to nie tylko utrata siły
Wraz z wiekiem organizm przechodzi liczne zmiany, które wpływają na funkcjonowanie niemal wszystkich narządów. Jednym z najbardziej charakterystycznych procesów jest sarkopenia, czyli stopniowa utrata masy oraz siły mięśni szkieletowych. Jeszcze do niedawna sarkopenię kojarzono przede wszystkim z pogorszeniem sprawności ruchowej, większym ryzykiem upadków czy utratą samodzielności. Dziś wiadomo, że jej konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze.
Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, że osłabienie mięśni wpływa również na metabolizm, odporność, procesy zapalne, a nawet funkcjonowanie układu nerwowego. Najnowsze badanie sugeruje natomiast, że może mieć także związek z rozwojem nowotworów. Według autorów w Singapurze sarkopenia dotyczy niemal co trzeciej osoby po 60. roku życia. Podobne zjawisko obserwuje się również w Europie wraz ze starzeniem się społeczeństw.
Mięśnie komunikują się z całym organizmem
Kluczową rolę w odkryciu odegrały pęcherzyki zewnątrzkomórkowe (extracellular vesicles, EVs). Choć są mikroskopijne, pełnią niezwykle ważną funkcję. To niewielkie struktury uwalniane przez komórki, które przenoszą informacje biologiczne do innych tkanek organizmu. W ich wnętrzu znajdują się między innymi:
- białka,
- lipidy,
- cząsteczki RNA,
- mikroRNA regulujące aktywność genów.
Można je porównać do biologicznych „przesyłek”, dzięki którym komórki wymieniają informacje i wpływają na swoje wzajemne funkcjonowanie. Badacze wykazali, że zdrowe mięśnie produkują znacznie więcej takich pęcherzyków niż mięśnie dotknięte sarkopenią.
Starzejące się mięśnie wysyłają mniej sygnałów ochronnych
Najważniejszym odkryciem było stwierdzenie, że wraz z wiekiem zmniejsza się nie tylko liczba wydzielanych pęcherzyków zewnątrzkomórkowych, ale również zmienia się ich skład. To oznacza, że starzejące się mięśnie przekazują organizmowi mniej sygnałów wspierających naturalną ochronę przed rozwojem nowotworów.
Jak wyjaśnia adiunkt Tang Hong-Wen z programu Cancer & Stem Cell Biology Signature Research Program w Duke-NUS Medical School:
Komórki mięśniowe wykorzystują pęcherzyki zewnątrzkomórkowe do wysyłania sygnałów i wpływania na zachowanie innych komórek, ale sposób, w jaki te sygnały są przekazywane i odbierane, nie jest w pełni poznany. Nasze badania ujawniają ten ukryty proces, pokazując, że wraz z wiekiem, w miarę jak mięśnie słabną, sygnały te mogą się zmieniać w sposób sprzyjający wzrostowi guza.
Zdaniem autorów jest to pierwszy tak wyraźny biologiczny dowód łączący starzenie się mięśni z rozwojem nowotworów.
- Może Cię też zainteresować: Zdrowy styl życia – 13 zasad długiego życia
MiR-7a-5p – niewielka cząsteczka o ogromnym znaczeniu
Szczególną uwagę naukowców zwróciła cząsteczka miR-7a-5p, należąca do grupy mikroRNA. MikroRNA nie kodują białek, jednak odgrywają kluczową rolę w regulowaniu aktywności genów. Kontrolują między innymi namnażanie komórek, procesy zapalne oraz mechanizmy naprawcze. Badacze odkryli, że:
- zdrowe mięśnie uwalniają pęcherzyki bogate w miR-7a-5p,
- starzejące się mięśnie zawierają znacznie mniej tej cząsteczki.
Ma to duże znaczenie, ponieważ wcześniejsze badania wskazywały, że miR-7a-5p pomaga hamować rozwój komórek nowotworowych. Mniejsza ilość tej cząsteczki może więc oznaczać osłabienie naturalnej ochrony organizmu.
Ćwiczenia mogą przywracać naturalne mechanizmy przeciwnowotworowe
Najbardziej optymistycznym elementem badania okazało się odkrycie, że regularna aktywność fizyczna może częściowo odwracać niekorzystne zmiany zachodzące w starzejących się mięśniach. Naukowcy wykazali, że ćwiczenia ponownie aktywują szlak biologiczny odpowiedzialny za produkcję ochronnych pęcherzyków zewnątrzkomórkowych. Oznacza to, że ruch wpływa nie tylko na:
- utrzymanie masy mięśniowej,
- poprawę siły,
- wydolność organizmu,
ale również może wzmacniać biologiczne mechanizmy ograniczające rozwój nowotworów.
- Przeczytaj także: Ćwiczenia dla kobiet po 40 – dlaczego są tak ważne?
Ruch staje się jeszcze ważniejszy po 60. roku życia
Znaczenie aktywności fizycznej podkreśla również dr Kenon Chua ze Szpitala Ogólnego w Singapurze.
Klinicznie obserwujemy związek między zaawansowanym rakiem a niską masą mięśniową. To nowatorskie badanie ilustruje, jak zdrowe mięśnie mogą potencjalnie hamować wzrost guza. Obserwujemy, że zdrowe mięśnie wydzielają wiele fizjologicznie ważnych cząsteczek. W podeszłym wieku regularne ćwiczenia oporowe i aerobowe stają się jeszcze ważniejsze dla utrzymania prawidłowej objętości mięśni. Jest to istotne nie tylko dla funkcji i mobilności, ale także dla ogólnego stanu zdrowia.
To kolejny argument przemawiający za tym, aby aktywność fizyczna stała się stałym elementem codziennego życia również – a może przede wszystkim – po 60. roku życia.
Nowe możliwości diagnostyki i leczenia
Autorzy badania uważają, że odkryty mechanizm może mieć zastosowanie znacznie wykraczające poza profilaktykę. Pęcherzyki zewnątrzkomórkowe oraz zawarte w nich mikroRNA mogą w przyszłości stać się:
- biomarkerami pozwalającymi wcześniej wykrywać zwiększone ryzyko nowotworów,
- narzędziem monitorowania procesu starzenia mięśni,
- celem nowych terapii przeciwnowotworowych.
Jak podkreślają badacze:
Mamy nadzieję, że wnioski z naszych badań pomogą nam opracować nowe, ukierunkowane terapie dla naszych pacjentów, a także przekonać więcej osób do korzyści płynących z regularnych ćwiczeń.
Zdrowe starzenie się powinno stać się priorytetem
Eksperci zwracają uwagę, że odkrycia mają znaczenie nie tylko dla medycyny, lecz także dla zdrowia publicznego. Profesor Lok Shee Mei, tymczasowy prodziekan ds. badań w Duke-NUS Medical School, podkreśla:
To badanie otwiera nowe możliwości dla strategii terapeutycznych mających na celu zachowanie zdrowia mięśni i zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka, a jednocześnie podkreśla znaczenie aktywności fizycznej w procesie starzenia. Mamy nadzieję, że decydenci w Singapurze i całym regionie wykorzystają te dowody, aby wesprzeć większe inwestycje w programy zdrowego starzenia się i interwencje oparte na ćwiczeniach fizycznych.
W obliczu starzenia się społeczeństw podobne działania mogą mieć coraz większe znaczenie również w Europie.
- Zobacz również: Jak schudnąć z brzucha po 50-tce? Oto 6 sposobów!
Kolejny etap badań
Badanie zostało przeprowadzone głównie na modelach eksperymentalnych, dlatego naukowcy planują teraz potwierdzić uzyskane wyniki u ludzi. W kolejnych etapach chcą sprawdzić, czy pęcherzyki zewnątrzkomórkowe oraz zawarty w nich miR-7a-5p rzeczywiście mogą służyć jako biomarkery pozwalające ocenić ryzyko nowotworów związanych z sarkopenią.
Jeśli wyniki zostaną potwierdzone, mogą otworzyć drogę do nowych metod profilaktyki oraz bardziej spersonalizowanego podejścia do ochrony zdrowia osób starszych.
Regularny ruch może chronić więcej niż mięśnie
Nowe badanie pokazuje, że mięśnie pełnią znacznie więcej funkcji, niż dotychczas sądzono. Nie są jedynie narządem odpowiedzialnym za ruch, ale również aktywnie komunikują się z całym organizmem, wpływając na procesy związane z odpornością i rozwojem nowotworów.
Choć odkryty mechanizm wymaga dalszych badań klinicznych, już dziś stanowi kolejny mocny argument przemawiający za regularną aktywnością fizyczną. Ćwiczenia – zarówno aerobowe, jak i oporowe – mogą wspierać zdrowe starzenie się nie tylko poprzez poprawę kondycji i sprawności, ale również poprzez aktywowanie naturalnych mechanizmów ochronnych organizmu. W przypadku kobiet po 50. i 60. roku życia ruch może więc być jedną z najcenniejszych inwestycji w zdrowie na kolejne lata.
Źródło:
- https://www.nature.com/articles/s41467-026-72410-y
- Duke-NUS Medical School
- https://alertmedyczny.pl/cwiczenia-moga-uruchamiac-naturalna-ochrone-przed-nowotworami-u-osob-starszych/
